Có một tác giả viết "dẫu đi cuối đất cùng trời, Cũng không quên được những lời vàng son". Những lời vàng son chính là những lời Mẹ ru hời trên chiếc võng đu đưa vào buổi trưa hè êm ả dưới mái lá đơn sơ, dưới bóng cây râm mát hay bên chái nhà mà Mẹ vừa dỗ con ngủ, vừa ngồi vá lại cái áo, kết lại nút, đơm lại khuy.... Những lời vàng son cũng chính là tâm tư, tình cảm thân thiết đậm đà hàng ngày đến rồi đi qua trong lòng Mẹ, để rồi trong phút giây thinh lặng nhất đã bộc lộ rõ nét bên cạnh con thơ ngày lại qua ngày như một điệp khúc bình yên trong cuộc sống. Con đã lớn lên bằng bao nhiêu ước vọng đơn sơ, mộc mạc của Mẹ, nhưng ở đó chứa chan bao nỗi vui buồn, đắng cay, hạnh phúc. Tuổi thơ của mỗi đời người, dù cảnh sống có khác nhau, nhưng tầm nhìn từ thuở khai tâm vẫn không nhiều khác biệt. Tuổi thơ, nhìn ngôi nhà mình ở cảm thấy rộng bao la; nhìn cái sân phía trước, khoảng vườn phía sau, con mương nước chảy, cây cầu bắc ngang con rạch qua nhà hàng xóm, cánh đồng trĩu vàng bông lúa, con trâu ngoạm cỏ trên bờ, đàn vịt rỉa lông dưới ao, bầy gà chạy giỡn bên hiên nhà .., tất cả đều lớn, đều nhiều, lạ lẫm rồi trở nên gần gũi thân yêu. Lớn lên, có dịp đi đây đi đó, tiếp xúc với mọi cảnh quan bên ngoài, càng lúc càng nhiều theo với thời gian và tuổi đời, thì những cảm nhận xa xưa của thời thơ ấu đã trở nên bé nhỏ, tầm thường. Con rạch trước nhà ngỡ đã to, đã rộng thì bây giờ nó chỉ là con mương cạn so với những dòng sông mông mênh sóng nước, sức người chưa thể bơi ngang qua nổi! Cánh đồng phía sau nhà bây giờ quá gần, quá hẹp so với những cánh đồng bạt ngàn miệt Ðồng Tháp, An Giang... Nói chung, những cái nhìn cảnh quan thời thơ ấu đã hoàn toàn biến đổi với thực tế khi tuổi đã lớn, được đi nhiều và bước chân dẫm lên mọi nẻo đường đất nước mà một thời làm lính trận chúng ta đã trải qua. Có điều, ấn tượng quê hương thời thơ ấu khó nhạt phai trong một sớm một chiều, cũng như những lời Mẹ ru thuở nằm nôi, dù bất cứ nơi đâu, trong hoàn cảnh nào, có dịp, tâm tư của chúng ta sẽ dậy trào với muôn vàn kỷ niệm, dù hôm nay, Mẹ đã già lẫn, hay Mẹ đã vĩnh viễn lìa xa cõi đời! Vì những cảm nhận đó, dù hôm nay có dịp đi đó đi đây, nhưng trong tâm trí tôi vẫn khó quên được hình ảnh quê nhà; nơi đó một địa danh, một di tích, một kỷ niệm dù chỉ một lần thoáng qua trong đời, bất chợt gợi lên như một thiết thân gần gũi, thâm tình, trìu mến. Bạn đọc hãy cảm thông chia sẻ phần nào về những chuyện vụn vặt dưới đây, khi những kỷ niệm quê hương lại một lần nữa nhớ về...

Tham Tướng là một chức quan võ có từ đời chúa Võ Vương Nguyễn Phúc Khoát, vị Tham Tướng có duyên nợ với vùng đất Cần Thơ chính là Lý Chính hầu Mạc Tử Sanh (có sách chép là Mạc Tử Duyên ?), con quan Ðô Ðốc trấn Hà Tiên là Mạc Thiên Tích. Ông đã từng sát cánh với cha trong việc khai thác vùng đất Hậu Giang, đặc biệt là Trấn Giang (Cần Thơ).

Năm Nhâm thìn 1772, quân Xiêm tràn sang đánh phá Hà Tiên, Tham Tướng Mạc Tử Sanh đương cự với giặc ngoại xâm nhiều trận quyết liệt, mở đường máu cho cha rút quân về Trấn Giang đóng giữ. Mặt khác, phòng bố chỉnh đốn binh đội chặt chẽ. Dưới quyền chỉ huy của ông, quân sĩ đã dũng cảm xông pha giết giặc. Mạc Tử Sanh đôn đốc dân chúng tái thiết lại những công trình đổ vỡ, an ủi những gia đình tang tóc.

Năm Ất mùi 1775, chúa Ðịnh Vương Nguyễn Phúc Thuần bị nghĩa quân Tây Sơn đánh đuổi phải chạy vào Gia Ðịnh, Mạc Thiên Tích đã đem binh sĩ giúp Ðịnh Vương, Năm 1777, đại binh Tây Sơn ồ ạt tấn công, đánh mạnh xuống miệt Hậu Giang, chúa Nguyễn Phúc Thuần thua luôn mấy nơi, chạy xuống Cà Mau. Tây Sơn thế mạnh đuổi đến Trấn Giang, Mạc Tử Sanh huy động quân sĩ ngăn chận cả hai mặt: đường sông và đường bộ. Thủy binh, bộ binh của đại binh Tây Sơn quá lẫy lừng, tiến quân như vũ bão, Mạc Tử Sanh bị vây, đương cự không nổi, chết trong trận nơi khoảng rạch nhỏ đổ ra sông Cần Thơ, nhân dân đã đặt tên rạch là rạch Tham Tướng để nhắc nhớ một danh tướng đã đổ máu xương tại nơi đây trong trận chiến với đại quân Tây Sơn.

Suốt một thế kỷ rưỡi nhà Nguyễn trị vì, tên Tham Tướng dành cho con rạch nhỏ, một khu chợ nhóm, một cây cầu tại nội ô thành phố Cần Thơ đã đi vào ý niệm người dân. Thời kháng chiến chống thực dân Pháp, địa danh Tham Tướng một lần nữa đi vào lịch sử chống ngoại xâm của Cần Thơ: Mờ sáng ngày 30-10-1945, quân Pháp dùng hai tàu chiến mang số hiệu A2 và A3 từ hướng Trà Ôn tiến vào thị xã Cần Thơ. Lực lượng kháng chiến đã bám chặt trận tuyến phòng thủ ở vàm rạch Tham Tướng, lợi dụng địa hình tự nhiên như bụi cây, góc nhà để ẩn nấp, dùng cả bàn ghế, giường tủ làm chướng ngại vật. Ngày 2-11-1945, quân Pháp đổ bộ lên Tham Tướng đụng ngay tuyến phòng ngự của lực lượng kháng chiến Việt Nam, đánh “giáp lá cà" thật ác liệt với giặc, gây cho chúng nỗi kinh hoàng.

Trước năm 1975, ngoài con rạch, cây cầu bắc ngang con rạch, chợ nhóm cũng mang tên Tham Tướng; con đường từ cầu Tham Tướng đi vào Cái Răng được mang tên là Mạc Tử Sanh. Tham Tướng thuộc địa bàn phường Xuân Khánh và một phần phường An Phú, thành phố Cần Thơ, dân cư đông đúc, phồn thịnh. - đây dù không phải là một di tích thắng cảnh lịch sử, nhưng hai chữ Tham Tướng đã quá thân quen với người dân Cần Thơ và với khách ở xa có dịp đến với Cần Thơ.

Ngày nay, do điều kiện phát triển và xây dựng mới của thành phố Cần Thơ, cầu Tham Tướng đã biến mất, con đường Lý Thái Tổ (cũ) qua cầu Tham Tướng, nối dài với đường Mạc Tử Sanh (cũ) đi vào hướng Cái Răng đã mở rộng gấp đôi, cầu Tham Tướng trở thành con đường rộng thênh thang, bên dưới là đường cống thoát nước đen ngòm, cuốn trôi rác rưới dơ bẩn từ trong các cống rảnh đổ ra sông cái Cần Thơ. Dù không còn cầu còn rạch thông thương như trước, nhưng hai chữ Tham Tướng vẫn không xa rời trong tim của mỗi cư dân sống tại cần Thơ.

Sau khi phong sắc thần đình Bình Thủy (29-11 năm Nhâm tuất 1862), đến năm Tự Ðức 29 (Bính tí 1876), vua Tự Ðức phong sắc thần đình Tân An tại thị trấn Cần Thơ thuở ấy, nay là thành phố Cần Thơ. Cũng chính năm nầy, thực dân Pháp chính thức thành lập tỉnh Cần Thơ.

Khoảng năm Canh thìn 1880, ngôi đình lần đầu tiên được thiết lập tại Chợ Giữa, cách thị trấn Cần Thơ gần 3 cây số. Ðến năm Kỷ hợi 1899, ngôi đình mới dời về gần cầu rạch Tham Tướng, nay thuộc phường Xuân Khánh, xây cất bằng gạch ngói khang trang rộng rãi, 8 nóc, trên phần đất do ông Nguyễn Văn Nga hiến tặng. Trước ngày 30-4-75, một số thân hào nhân sĩ ở Cần Thơ họp nhau dự định quyên góp tiền bạc để dời về xây cất đình thần Tân An trên khu vực Bãi Cát (gần bến phà Cần Thơ), nhưng chưa thực hiện được, và ước vọng đó mãi mãi chìm trong quên lãng bởi biến cố tháng 4/75, nhiều thân hào nhân sĩ lớn tuổi, một số định cư ở nước ngoài, một số còn lại thì lần lượt đã nằm xuống giữa lòng đất mẹ. Bây giờ nhắc nhớ đình thần Tân An như một kỷ niệm đang chìm sâu trong ký ức một thời...

Tương truyền rằng, khi dời ngôi đình từ Chợ Giữa ra gần cầu Tham Tướng, linh thần từng hiển hách anh phong, phò hộ độ trì cư dân được yên lành, phong điều võ thuận. Lúc còn chỗ cũ, đình quay mặt ra mé sông Cần Thơ, gần đình có cây đa to lâu ngày nhánh gie vô đình. Tuy sợ gió mưa ngã nhưng không ai dám đốn, bèn mời ông Nguyễn Văn Nga đến hỏi ý kiến, ông Ộhoạ bùaỢ thế nào mà ngọn đa ngã về hướng khác, khiến ai cũng khâm phục! Người dân Cần Thơ thời trước còn chứng kiến nhiều việc linh hiển lạ lùng của thành hoàng bổn cảnh Tân An. Khoảng năm 1944, quân Pháp đang tuột dốc, quân Nhật hoành hành, một hôm chiếc tàu Pháp mang tên Albert Sarraut chạy trên sông Cần Thơ, ngang qua đình thần cũ, bị chìm, đánh dấu sự thảm hại của thực dân. Năm 1945, quân Pháp sung công ngôi đình, chiếm làm kho dự trữ súng đạn. Qua năm 1946, ngày 16-11 âm lịch, ngôi đình dùng để chứa đạn bỗng nổ tung. Gạch ngói, sắt, đá đều nát thành mảnh vụn. Nhưng kỳ lạ, chỉ có tấm trạng thờ thần sơn son thếp vàng văng ra trên một cây số vẫn còn nguyên vẹn... Bao sự tích hiển linh do cư dân truyền tụng và đã trở thành tương truyền cho một ngôi đình đã nhận sắc phong, dù xét về mặt khoa học, nó chưa đủ sức thuyết phục, nhưng đối với quan niệm dân gian, nó đã đi vào lòng nhiều người, từ nhiều thế hệ qua.

Với lòng tín ngưỡng về đình thần, những ngày tế lễ tam quan, tứ quý, đáo lệ kỳ yên, sự cúng tế linh đình, trọng thể..., nhiều người họp mặt đông đủ hành lễ thật trang nghiêm trong bộ quốc phục áo dài khăn đóng. Dù hiện tại đình thần Tân An chưa được trùng tu và sửa chữa như đình thần Bình Thủy, nhưng chúng ta nhắc nhớ ở đây để thấy rằng, trong thành phố Cần Thơ chúng ta, hiện vẫn còn một ngôi đình thần cổ, có sắc phong của vua Tự Ðức như sau:

Một di tích của người xưa, một công trình văn hoá nào đã đi vào lòng cư dân... đều đáng được trân trọng. Ðình thần Tân An nếu xét về mặt cấu trúc và điều kiện trùng tu phát triển để trở thành một khu thưởng ngoạn là một điều cần thiết, bởi vì thắng cảnh của Cần Thơ quá ít so với nhiều tỉnh thành khác. Xây dựng những công trình mới, đánh dấu sự phát triển vươn lên của thành phố hôm nay là điều đáng được quan tâm, nhưng truy tìm những di tích một thời tên tuổi, gắn liền với đời sống cư dân... càng đáng được khuyến khích và quan tâm hơn. Bảo tồn những di tích văn hoá là công việc chung của mỗi người dân Việt, nhưng đừng nên lơi dụng sự sửa chữa, xây dựng các công trình đó để “gậm nhấm, bào mòn" vật liệu, tiền bạc là điều không thể chấp nhận được, bởi vì đó chính là tài sản chung của công dân!

Trước mặt là vàm sông Bình Thủy quanh năm nước xanh trong phẳng lặng. Bên kia sông san sát nhà nhưng vẫn nhô lên nét kiến trúc nghệ thuật cổ kính, uy nghiêm của Ðình thần Bình Thủy - Long Tuyền. Phía sau là khu vườn rợp mát cây trái: dừa, xoài, chuối, sa-pô... Chùa Nam Nhã có mặt vừa tròn một thế kỷ, vẫn nằm yên, bình lặng giữa cảnh trí đơn sơ, cách dốc cầu Bình Thủy hướng ra vàm chưa đầy hai trăm mét; nơi đây có một chiều dày di tích gắn liền với mạch sống mà người dân Cần Thơ khó thể quên được.

Chùa Nam Nhã còn gọi tên Nam Nhã Ðường hay chùa Minh Sư, được xây dựng vào đầu thế kỷ 20, do Ðức Lão Thái là Nguyễn Giác Nguyên (tức Nguyễn Phương Thảo) - học trò cụ Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa, cùng với em là Nguyễn Doãn Cung sáng lập, mục đích làm trụ sở cho phong trào Ðông Du ở khu vực đồng bằng. Hai nhà cách mạng Việt Nam thời đó là Cường Ðể và Phan Bội Châu có nhiều lần về hoạt động tại chùa Nam Nhã.

Bên trong chùa thờ đủ tam giáo, và thờ cụ Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa và phu nhân Nguyễn Thị Tồn. Có một đặc điểm là, từ ngoài cửa chánh nhìn vào phía tay trái là chỗ để niệm kinh, có đặt một tấm kiếng soi mặt lớn, khi các thiện nam tín nữ đến niệm kinh đều quỳ trước tấm kiếng nầy. Ðược biết tấm kiếng có thể cho người quay lưng ra ngoài phát hiện kịp thời kẻ lạ mặt để cảnh giác trong mỗi lần Ộhội kínỢ (?). Ðể che mắt thực dân Pháp, chùa phổ biến một số sách nói về Phù Ðổng, Hai Bà Trưng, Bạch Ðằng, Chi Lăng, xen với tác phẩm Hải Ngoại Huyết Thư của cụ Phan Bội Châu. Các liễn đối trong chùa có nội dung rất đặc biệt, vừa dạy đạo vừa dạy đời, mang tính yêu nước và tình dân tộc. Ngoài ra chùa còn phổ biến loại sách khoa học kỹ thuật, đả phá mê tín dị đoan trong tang lễ, đồng bóng, bói toán.

Chùa Nam Nhã còn làm trung tâm hoạt động tài chánh giúp đỡ, bảo trợ cho nhiều học sinh xuất ngoại du học nhằm chống lại chánh sách ngu dân của Pháp. Hạ tuần tháng 5/1913, theo lời khuyên của cụ Phan Bội Châu, cụ Cường Ðể trở lại chùa Nam Nhã để làm công tác vận động tài chánh và đưa nhiều chiêu bài khởi nghĩa. Giặc Pháp phát hiện, cụ Cường Ðể chạy thoát nhưng chùa Nam Nhã bị đóng cửa. Lúc đó cụ Nguyễn Giác Nguyên đang được cử làm tỉnh trưởng Cần Thơ nên bị bắt đưa đi giam ở Mỹ Tho. Trong tù cụ vẫn thường xuyên viết thư về chùa hun đúc tinh thần lạc quan, chống thực dân Pháp...

Ngày nay chùa Nam Nhã vẫn thầm lặng và yên ả. Những người chăm sóc vẫn công phu như suốt những chặng thời gian qua. Nhiều đoàn khách có dịp ghé qua, nghe đọc đôi bài thơ vịnh rồi lại âm thầm ra đi. Bạn học cùng lớp với tôi suốt bốn năm bậc trung học đệ nhất cấp trường Phan Thanh Giản, anh Nguyễn Văn Thành vào ở trong chùa làm công quả và ăn cơm chùa đi học hằng ngày trên chiếc xe đạp. Mấy mươi năm chiến tranh và sau cuộc vật đổi sao dời, từ trại tù trở về chạy xe đạp ôm, tôi có dịp chở hàng cho một tín nữ mang đến cho chùa, bất chợt tôi gặp lại anh. Mừng mừng tủi tủi, chúng tôi ôm nhau tưởng như trong giấc mộng. Ðược biết mấy mươi năm qua anh Thành vẫn sống bình lặng và làm công phu trong chùa như ngày nào. Anh đã kể tôi nghe rất nhiều về chùa Nam Nhã, và anh là người suốt quãng đời, từ thanh xuân cho đến nay tóc đã ngã màu bông, vẫn gắn bó với ngôi chùa nhỏ nhoi, hiền hoà bên dòng sông Bình Thủy lặng lờ theo sóng nước vô tình lớn ròng chảy qua miền đất quê hương.

Một hôm ngồi uống trà với anh bên góc sảnh đường giữa trưa nắng, bất chợt tôi đưa mắt nhìn ra ngoài. Những dây chuối pháo rực đỏ dọc hàng hiên và trùm cả một góc sau chùa. Nhìn sắc đỏ qua những dây chuối pháo, lòng ta cảm thấy nao nao. Phải chăng đó là màu của niềm tin vào cuộc sống?

Buổi chiều đi dọc đường Duy Tân (cũ) sẽ thấy thoải mái vô cùng, bởi cái mát toả ra từ mặt rạch Cái Khế nước đầy, phẳng lặng. Những chiếc ghe chở đầy củi đước đậu một đoạn dài dọc bến đò Ô Môi, khiến bến rạch thêm nhộn nhịp. Mút tận đằng xa, cầu Ðôi Mới xôn xao xe cộ qua lại, in bóng xuống lòng rạch, nhấp nhô, chao lượn. Anh Phạm Ðình Q. và Nguyễn Gia N. vừa đi ăn cơm chiều với tôi, cả ba thả bộ trên con đường nầy. Là một nhà nhiếp ảnh, anh Q. say sưa nhìn cảnh trời chiều có những sắc nắng đầy quyến rũ toả trên mặt rạch, nước ngọt trong lành, tỏ vẻ tiếc rẻ vì không mang theo máy ảnh. Nhà văn N. thì mơ mộng hơn, anh nói: "Dọc hai bên con rạch nầy, từ cầu Cái Khế đến cầu Ðôi Mới, chỉnh trang thành bến và công viên thì đẹp và lý tưởng biết bao!".

Một người như anh Q., anh N. từ miền Nha Trang cát trắng vào chơi khi nhìn thấy cảnh rạch Cái Khế mà có ao ước được ghi ảnh, được thấy một công viên cũng là điều đơn giản thôi, bởi cái đẹp ở một nơi nào đó của quê hương cũng khiến lòng người xúc động, mến yêu. Khi về đến nơi tạm nghỉ, chúng tôi bắc ghế ra sân thượng hóng cơn gió mát từ sông Hậu thổi về, bất chợt tôi muốn kể với bạn bè đôi nét về chuyện xưa, chuyện "Công viên và Bến Nhị Kiều"...

Bến Nhị Kiều được mang tên từ năm 1964, khi cầu đôi Cái Khế vừa làm xong. Ðó là khoảnh đất dọc theo rạch Cái Khế, từ cầu Xáng Thổi qua ngang cầu Nhị Kiều (cầu Ðôi Mới) chạy thẳng vào Ðàn Tiên, phía bên lộ Cống Quỳnh (nay là Hoàng Văn Thụ và Huỳnh Thúc Kháng). Một khoảng rộng dành làm công viên, có trồng các loại hoa, cỏ như bến Ninh Kiều, trải thảm xanh trông đẹp mắt. Các lối đi nhỏ len vào thảm cỏ và người đi trên đường nhìn xuống giống như đứng trên đồi cao nhìn xuống cánh đồng xanh màu mạ. Những chiếc băng đá xếp vòng theo bốn trụ sắt, trên có mái che mát. Những cây điệp vào mùa nắng trổ bông đỏ ối cả một góc, quyến rũ khách đến bến nầy. Dù không đẹp bằng bến Ninh Kiều thời đó nhưng bến Nhị Kiều và công viên Nhị Kiều có phong cảnh êm đềm, thanh tân, dễ khiến lòng người say đắm. Ban đêm, bến Nhị Kiều đón nhận bước chân nhàn hạ của khách hóng mát sau một ngày làm việc mệt nhọc, hoặc những đôi bạn sánh vai nhau tạm dừng chân bên băng ghế đá tâm sự, chuyện trò. Họ cùng nhau đưa mắt nhìn dòng rạch Cái Khế gợn sóng lăn tăn, hay nhìn lên cầu trông các chuyến xe ngược xuôi qua lại. Những đêm trăng sáng, cảnh trí bến Nhị Kiều càng đằm thắm, dìu dặt, gợi cho lòng người thanh thản, tươi vui khi hít thở khí trời trong mát của dòng Cái Khế thoảng lên, xuyên qua các băng ghế đá chập chờn dưới ánh trăng...

Bến Nhị Kiều và công viên Nhị Kiều ra đời và mất đi trong thoáng chốc. Phần thì bờ đất dọc rạch Cái Khế ngày càng bị xoáy mòn, triền đất phía vào Ðàn Tiên có lần bị sụp lở, không còn thuận lợi để xây dựng, chỉnh trang thành bến nghỉ mát hoặc công viên giải trí nữa. Bến Nhị Kiều của ngày nào bây giờ chỉ còn ghi lại bằng đôi tấm ảnh của những người làm công tác nhiếp ảnh xa xưa, như anh Trần Văn Bé, Văn Kỉnh, Văn Mười, Hoàng Xuân Sít...

Ngày nay, chỉ còn vết tích của mấy cây điệp nơi dốc cầu Nhị Kiều. Năm 1988, một cây điệp già cỗi bên dốc cầu Xáng Thổi đã bị cơn hoả hoạn, chết đi là điều tiếc rẻ cho nhiều người. Tất cả hình ảnh công viên Nhị Kiều đã chìm sâu trong quên lãng suốt những ngày miền Nam bị cưỡng chiếm. Bởi vì những mái nhà cất lên, đủ loại, đủ kiểu, choán cả bờ rạch, che chắn cả bến sông của phường An Cư, An Nghiệp... Ðổi thay như vậy, hình ảnh và tên gọi Bến Nhị Kiều bây giờ chỉ còn trong cõi nhớ!

Nghe tôi kể chuyện dài dòng như vậy, anh N. nói như tiếc rẻ và ao ước: "Nếu con đường Hoàng Văn Thụ - tức Duy tân cũ) và cả phía bên kia bờ sông dọc từ cầu Cái Khế đến cầu Ðôi Mới, có thể kéo dài vào sâu bên trong, đầu tư chỉnh trang lại thành bến dạo mát cho du khách và người dân thành phố thì hay biết mấy. Bến dạo mát có băng đá, có hoa kiểng, có trồng cây cảnh toả bóng mát sẽ thanh lịch biết bao! Cần thiết biết bao đối với cư dân thành phố, cũng là điều ưu đãi của thiên nhiên dành cho quê hương Cần Thơ là có con rạch nước ngọt sạch sẽ, trong mát quanh năm. Ðiều kiện thuận lợi như vậy mà thiếu xây dựng thành công viên xuyên qua lòng thành phố là điều thật uổng!”...

Tôi cũng nghĩ như anh N. Chuyện lập thành công viên khi tôi còn trong nước ngỡ như giấc mơ, bởi phần đông những nhà cửa, quán hàng đều của viên chức chánh quyền phường khóm lập ra, khó mà giải toả...

Tôi đã viết bài thơ gợi lên nỗi ao ước của mình về viễn ảnh một công viên xinh đẹp trên bờ sông Cái Khế.

Vậy mà, cuối năm 1998 có dịp về lại quê hương, tôi đã thấy được không khí trong lành của dòng sông Cái Khế, chạy dài từ cầu Cái Khế đến cầu Ðôi Mới phía bên lộ xe, thật sự là một công viên, dọc mé sông được kè đá thẳng tắp, sạch sẽ, lan can sắt chạy dài đến mút mắt. Từ mé rạch đến mé lộ xe là khoảng trống tráng xi măng cao ráo, nhiều cây xanh mới trồng, chắc hẳn không bao lâu sẽ lớn và toả bóng mát suốt công viên chạy dài. Hứa hẹn công viên hình thành như ước vọng của anh bạn N. năm nào. Có điều, lập thành công viên, việc giữ gìn và duy trì sự trong sạch của công viên, cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, còn chờ thời gian trả lời, bởi lòng dân thành phố Cần Thơ quá ngao ngán cho những đổi thay đột biến từng ngày!

Ðối với người Cần Thơ hoặc người miệt lục tỉnh thuộc đồng bằng sông Cửu Long tuổi trên dưới năm mươi có lẽ biết và nghe nói đến tên Vườn Thầy Cầu tại cần Thơ, vì đây là một thắng cảnh đặc biệt nằm ngay trong lòng thành phố Cần Thơ từ những năm 1930, mà khách vãng lai thường đến xem và dạo chơi thật lý thú.

Còn nhớ những năm mới vào trường Phan Thanh Giản Cần Thơ lớp Ðệ Thất, thứ bảy, chủ nhật chúng tôi thường rủ nhau vào Vườn Thầy Cầu dạo chơi, bởi nơi đây phong cảnh xinh tươi, thoáng mát. Những năm đó, cách đây trên bốn mươi năm, khu Vườn Thầy Cầu xem như ngoại ô Cần Thơ, bởi đường Trần Hưng Ðạo, Tự Ðức chưa mở. Ðường Phan Thanh Giản còn mang tên Lộ Mới chạy từ đường Hoà Bình xuống tới mé rạch Cái Khế. Con lộ cặp rạch Cái Khế đi vào Rạch Ngỗng cũng là con đường đá lởm chởm, vào khỏi Ðàn Tiên đến khúc quanh là có lối đi vào Vườn Thầy Cầu.

Ðây là khu vườn của ông Ðoàn Hữu Cầu, làm luật sư Toà án Cần Thơ. Vào khoảng năm 1930-1931, ông đã sửa sang trồng trọt cây kiểng đẹp như một công viên. Rải rác trong vườn có nhiều tàng cây che bóng mát, bên dưới có băng đá, băng cây cho người ngồi nghỉ chân, ngắm cảnh. Bên phải lối đi có ao trồng sen, thả cá, nước trong leo lẻo, chúng tôi tha hồ ngồi nhìn đủ loại cá lội dưới ao. Dưới ao sen không nhiều, nhưng có đủ dáng cỡ: những chiếc lá to tròn vươn cao khỏi mặt nước, lung linh soi bóng dưới đáy ao; những chiếc lá non nhô lên mặt nước như đầu cán viết bên cạnh các chiếc lá đang xoè ra trên mặt nước nhấp nhô. Mấy bông sen màu hồng đỏ, búp nở đều trông đẹp mắt. Các gương sen để lộ những chấm đầu hột li ti. Mặt nước cứ gợn sóng lăn tăn bởi bầy cá lòng tong lúc nào cũng nhô mõm trên mặt nước tìm mồi, hay mấy chú cá rô, cá lóc, cá mè lặn sâu bên dưới thỉnh thoảng trồi lên đớp mồi và hít thở không khí. Một chiếc cầu nhỏ bắc ngang ao, hai bên cầu có lan can bằng cây để khi đứng trên cầu không bị té xuống nước. Một gian nhà mát có thả dây leo quanh năm nở hoa rực rỡ càng tăng thêm cảnh đẹp, hữu tình.

Sâu phía trong là tư thất của Thầy cầu. Ðây là ngôi nhà xây trên nền đúc cao, cất theo kiểu nhà sàn, có nhiều bậc thềm dẫn lối lên trên ngôi nhà tròn để nghỉ chân rồi mới vào bên trong. Thuở đó chúng tôi còn quá trẻ nên không có dịp vào được bên trong ngôi nhà, do vậy không hiểu được lối bày biện, trang trí bên trong ngôi nhà như thế nào.

Rẽ trái lối đi, có một vuông đất dành để xây ngôi chùa mang tên GIÁC LINH TỰ. Ngôi chùa núp dưới bóng cây đa cành lá sum sê. Chúng tôi cũng thường tụ dưới gốc cây đa nầy những giờ trưa nắng sau khi đùa giỡn quanh vườn thoả thích. Cảnh đẹp của Vườn Thầy Cầu đã nổi tiếng, lời đồn lan xa, khách nhàn du thường vào dạo chơi, ngắm cảnh thật đông vui. Thuở chúng tôi hay lui tới vườn nầy, Thầy Cầu hãy còn sống. Chúng tôi thường xuyên gặp được ông lúc tưng tiu chăm sóc cây kiểng hay ném cám, quăng mồi cho cá ăn. Bởi còn quá trẻ nên chúng tôi rất sợ tới gần ông, chỉ đứng xa nhìn dáng ông làm việc có tính nhàn hạ, chăm chỉ và thoải mái thì thích thú và thèm thuồng ước ao sau nầy có được cảnh sống về chiều như ông. Mãi đến năm 1960, ngày 27 tháng 2 âm lịch, Thầy Ðoàn Hữu Cầu qua đời, thọ 73 tuổi... thì sau đó khu vườn kém mỹ quan do thiếu bàn tay chăm sóc của ông. Dù vậy, khách ở xa nghe đồn và thích cảnh thanh lịch cũng thường lui tới vãn cảnh đã được Thầy Cầu gầy dựng từ trước.

Do tình hình phát triển, thành phố Cần Thơ ngày càng nới rộng diện tích, lối vào Vườn Thầy Cầu được đoàn Cán bộ Xây Dựng Nông Thôn Ph.D. 24 (xin lỗi, tôi chỉ nhớ danh hiệu mang máng, vì có bạn tôi, anh Ngô Minh Lạc làm cán bộ trong đoàn nầy) tráng xi măng sạch sẽ, cũng là lúc nhà cửa chen chúc nhau mọc lên như nấm, chẳng những dọc hai bên bờ rạch Cái Khế mà cả dọc theo đường xi măng dẫn vào Vườn Thầy Cầu nữa. Ðó là những năm cao điểm của chiến tranh, dân thôn quê từ bỏ ruộng đồng tản cư ra thành phố sinh sống và tránh đạn bom ngày đêm đe doạ mạng sống. Khi đó thì cảnh trí Vườn Thầy Cầu bắt đầu đổi khác cho đến ngày nay. Trải qua năm tháng vô tình bởi cuộc sống đã lôi cuốn trong dòng đời nghiệt ngã, tên tuổi Vườn Thầy Cầu chỉ còn được nhắc nhau như nói đến một địa danh quen thuộc, như cầu Tham Tướng, ngã ba Cầu Xéo mà người dân Cần Thơ chưa hề thấy được cây cầu nào đã bắc ngang chỗ ngã ba nầy từ khi có sự xuất hiện của Cần Thơ đến nay! Cảnh trí xinh đẹp của một nơi ngắm cảnh nghỉ mát trong lòng thành phố không còn nữa. Bây giờ Vườn Thầy Cầu thuộc đường Huỳnh Thúc Kháng, phường An Nghiệp (cuối chợ Mít Nài).

Lối đi tráng xi măng xinh đẹp ngày trước đã có nhiều chỗ bị sụp lở. Nhà cửa san sát, có nhà xây gạch khang trang... Khó thể hình dung được, chính trên những nền nhà nầy, trước đây có cây kiểng xinh tươi, những băng ghế đá, băng ghế cây, những tàn cây cao che bóng mát còn in dấu chúng tôi quẩn quanh vui chơi những ngày nghỉ học. Khó thể hình dung được, chính trên khoảng diện tích đất đai nầy đã từng đổ biết bao công sức và mồ hôi của một người luật sư già tên tuổi một thời, để gầy dựng nên thắng cảnh cho người đời tới lui thưởng ngoạn, giải trí cho thư giãn tinh thần mà không thu khoản lệ phí nào.

Còn nhớ, có một buổi trưa chủ nhật vắng vẻ, chúng tôi dòm trước ngó sau không thấy ai, đã lén quăng sợi dây câu định câu cá dưới ao, dây câu có lưỡi móc mồi sẵn nhưng không có cần bằng trúc... thì bóng Thầy Cầu từ trong tư thất bước ra. Dáng ông bệ vệ như một quan toà, chưa kịp la rầy thì chúng tôi hoảng hồn ùa nhau bỏ chạy. Ông đưa tay ngoắc chúng tôi lại gần, buộc lòng chúng tôi phải riu ríu nghe theo. Ông bảo chúng tôi ngồi xuống ngay chỗ lúc nãy, ông bước lại gần cầm sợi dây câu kéo lên. Mặt chúng tôi đứa nào đứa nấy xanh như tàu lá chuối, còn ông thì chậm rãi ôn tồn - một giọng nói đã gây cho tôi một ấn tượng hết sức đẹp mà mãi đến bây giờ tôi vẫn không quên:

Các cháu đừng câu cá. Ðể nó lội mà ngắm cho vui. Các cháu có thể bắt cào cào, châu chấu ném xuống cho nó ăn thì hay hơn. Ðừng dại dột như vậy nữa, ông giận à nghe! Ông thương các cháu lắm. Ngày nghỉ học không có việc gì phụ giúp gia đình, cứ vào đây vui chơi nhưng đừng phá hư cây kiểng của ông trồng...

Câu nói đó đã hơn bốn mươi năm qua rồi tôi vẫn còn nhớ, cũng như hình ảnh Thầy Cầu mặc bộ bà ba trắng, đầu đội bê rê, ngồi bờ ao lúc chiều mát, ném mồi xuống ao rồi nhìn đàn cá tranh ăn, tung tăng chao lượn dưới làn nước trong... vẫn chưa xoá mờ trong tiềm thức tôi. Nhất là hình ảnh trông oai vệ, nghiêm khắc nhưng hết sức hoà nhã, thương yêu của lần căn dặn chúng tôi đừng nên câu cá dưới ao, làm sao trong đời tôi có thể quên được?

Bây giờ Vườn Thầy Cầu không còn như xưa. Ngồi nhắc lại đôi nét để chúng ta có thể hình dung được, đã một thời trong lòng thành phố Cần Thơ chúng ta có một khu vườn trở thành thắng cảnh thu hút đông đảo người đến tham quan, ngắm cảnh, bởi vì danh tiếng đồn vang khắp miền lục tỉnh một thời, và ngay trong dân gian ngẫu nhiên đã tạo nên một địa danh không thể xoá mờ, dù hiện tại đã không còn nữa.

Danh lam thắng cảnh bất cứ nơi nào, ở đâu cũng thu hút khách vãng lai bởi nó lạ lẫm, bởi nó gây sự hấp dẫn đến tính tò mò của con người. Ðiều đó chứng tỏ dân tộc Việt Nam rất yêu chuộng nét đẹp ngàn đời của quê hương, mến yêu đất nước. Từng tấc đất ngọn rau, từng vườn cây ao cá... nếu biết trân trọng chăm sóc, sửa sang cũng có thể trở nên một thắng cảnh cho người thưởng ngoạn sau những giờ làm việc mệt nhọc để tạo ra chén cơm manh áo trong cuộc sống vốn dĩ chạy đua theo thời gian.

Thành phố Cần Thơ trong hướng phát triển, nếu có nhiều công trình xây dựng mới như công viên Hoà Bình, hoặc phục chế, chỉnh trang lại một số di tích văn hoá như mộ cụ Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa, mộ cụ Cử nhân Phan Văn Trị, Xóm Bà Ðồ, chùa Nam Nhã, đình thần Bình Thủy, đình thần Tân An, công viên Ninh Kiều, Nhị Kiều... tạo nên cảnh trí xinh đẹp sẽ thu hút rất nhiều khách tham quan.

Vườn Thầy Cầu với địa thế như ngày nay khó mà phục chế lại. Dù sao, nơi đây cũng có một thời trở nên thắng cảnh mà ngày nay có nhiều người vẫn còn nhớ - nhất là những người xa quê hương như chúng ta. Bất cứ đường nét nào của quê hương đã ghi vào tâm trí chúng ta thì một giây phút nào đó nghĩ và nhớ lại, có lẽ nó như một đoạn băng ghi hình, tuần tự hiện lên trước mắt chúng ta. Nói đúng hơn, đó chính là quê hương trong trí nhớ của mỗi chúng ta.

Dưới tiết trời buốt lạnh, anh Tư Thạnh mặc quần đùi, cởi trần, đang cặm cụi vô phân những giỏ tre đan sẵn để trồng những cây bông non xanh mượt. Những cây bông cao chưa đầy một gang tay, mầm non nhú ra mềm mại trông thật dễ thương, ấy là kết quả được chắt chiu của nghệ nhân sau hơn sáu tuần lễ. Anh Tư Thạnh nói, khi gieo hạt hai tuần, cây mọc lên cho vô bầu, bốn tuần sau mới cho vào giỏ. Các giỏ ghép sát nhau để các cành bông con che chắn nhau, các tàn bung ra, tựa vào và cùng vươn cao. Khi cây "xây bằng thang" thì bẻ ngọn cho cây búng thêm chồi. Lúc đó, các giỏ đựng được tách ra khoảng hai tấc cho cây phát triển tròn đều. Khoảng ba tuần trước khi đem bán, phải dùng những thanh cây cắm, sửa xung quanh cho giỏ bông được đẹp. Ðể có được mùa bông tốt, khâu chuẩn bị phân rất công phu. - ấp Thới Nhựt bà con sử dụng phân rơm trộn với tro trấu để đất xốp tơi. Thời gian gieo trồng, lượng nước tưới cho bông cũng đặc biệt quan tâm, làm sao tránh khỏi bị úng nước. Khi mưa lớn phải kịp thời soi lỗ tháo nước. Gặp sâu bướm, thường thì dùng rễ dây thuốc cá đâm nhuyễn, lược lấy cốt pha nước đổ vào bình xịt...

Ấp Thới Nhựt thuộc xã An Bình, xã ven của thành phố Cần Thơ, chạy theo ngọn rạch Ðầu Sấu - Hàng Bàng - Bà Bộ. Bảy mươi phần trăm dân ở đây làm nghề trồng bông. Trung bình, nhà ít nhất mỗi mùa cũng trồng được một ngàn giỏ, như nhà chú Tư Bộ, Tư Liễn, Hai Buôi... Lượng bông nầy, hai phần ba được đưa ra bán ở chợ Cần Thơ, chợ Mít Nài, chợ Tham Tướng, dọc bến rạch Cái Khế phường An Cư... Số còn lại đưa sang Bình Thủy, Trà Nóc, Cái Răng, Phong Ðiền ... gồm nhiều loại bông như Sứ Thái Lan, Hạnh, Ðinh Lăng, Lữ Phụng Tiên, Dành Dành, Vạn Thọ, Mồng Gà, Mống Tay, Rau Dừa, Cọt Sa, Hường, Nho, Gấm, Ngọc Nữ, Ớt Kiểng v.v...

Hỏi về nghề trồng bông, một nghệ nhân của An Bình vui vẻ nói: Làm theo mùa để tăng mức thu nhập gia đình, nhất là vào dịp Tết để có tiền mua sắm áo quần cho vợ con. Bông chưng ngày Tết còn mang ý nghĩa cổ truyền của ông cha... Gắn bó với nghề, mỗi khi đi đâu thấy màu bông nở rộ là lòng phơi phới niềm vui, muốn tìm tòi, nghiên cứu cách nhân giống hoặc lai tạo giống... riết rồi nó như một cái nghiệp.

Ðúng như lời nghệ nhân vừa nói, trồng bông điểm tô cái đẹp ngày Tết đối với người dân An Bình bây giờ không còn là nghề nữa, mà chính là cái nghiệp, bởi vì niềm say mê, yêu thích tô vẽ cho từng sắc hoa, đòi hỏi người trồng bông phải đầu tư công sức và trí tuệ của chính mình, để mỗi lần Tết đến, hoa từng nhà khoe sắc thắm, rạng rỡ niềm vui, chứa chan hạnh phúc. Sắc hoa ngày Tết không phải chỉ đơn thuần đem đến niềm vui đối với mọi nhà... mà còn là tấm lòng của người dân An Bình đối với quê hương đất nước. Tôi đã viết tặng anh Tư Thạnh bài thơ sau lần ghé tại nhà anh và hỏi chuyện với anh đôi nét về nghề trồng bông Tết, một trong những sinh hoạt mang nét đặc thù của quê hương Cần Thơ, và bài thơ nầy tôi đã tặng anh ngay tại nơi bán bông trên khu Bến Ninh Kiều vào trưa ngày 29 Tết Ðinh mùi 1967 (bài thơ tôi viết vào những ngày cận Tết nhưng các đoạn sau là những suy nghĩ của tôi về hình ảnh một cái Tết thanh bình, yên ả, dù hiện tại đang ở vào cao điểm chiến tranh.

VIẾT GIỮA MÙA XUÂN

tặng anh Tư Thạnh

 

HOA TẾT AN BÌNH

 

Ðất màu mỡ thêm sức người vun bón

Hoa năm nay khoe sắc thắm đẹp xinh

Giữa rừng hoa Tết nghe xao xuyến

Thương đất quê hương đượm nghĩa tình.

 

GÓC CHỢ HÀNG DƯƠNG

 

Người người tất bật lo mua sắm

Vai lấn chen vai chật phố phường

Trưa nắng Cần Thơ đâu toả hết

Niềm thương trong giếng mắt người thương.

 

GIAO THỪA KHAI BÚT

 

Râm ran pháo nổ giữa giao thừa

Mừng đón đầu năm rộn phố khuya

Ngồi viết mấy dòng thơ khai bút

Mà nghe lòng rộn nỗi sau xưa.

 

Ý NGHĨ ÐẦU NĂM

 

Sáng nay đường phố người thư thả

Ði giữa rừng hoa thắm sắc màu

Ðất nước nghìn năm đang hiển hiện

Chợt nghe thời khắc chớp qua mau

 

Cần Thơ, Tết Ðinh mùi 1967

Kể về Hoa Tết An Bình, tôi chợt nhớ những năm 1956, 1957... ở Sa Ðéc, tôi trọ tại nhà cậu Tư tôi để hằng ngày đi học trường Nam Tỉnh Lỵ gần Vạn Mai Viên. Nhà cậu tôi ở xóm Kinh lấp, ngang trường Hoa Kiều, và cạnh nhà Dì Ba - em bà con của mợ Tư tôi, chuyên làm Bông Giấy để bán Tết. Những năm đó, không thấy bông ny lông, nghề trồng bông không thịnh hành, mà phần đông người ta mua bông giả làm bằng giấy để chưng bàn thờ trong ba ngày Tết. Ban đêm và ngày nghỉ học tôi thường sang nhà Dì Ba để phụ làm bông giấy. Các loại bông thường làm là Vạn Thọ, bông Cúc, bông Hồng v.v... Tùy theo loại bông mà sử dụng giấy kẹo màu để cắt. Trường hợp phải cần màu sặc sỡ hơn thì cắt giấy trắng rồi nhuộm màu trước khi kết thành hoa. Riêng hoa hồng khi cắt cánh xong, phải dùng cọng thép tròn nhỏ, cuốn từng cánh lại rồi nhấn xuống cho nó nhăn nếp, để khi kết thành hoa sẽ giống như thật. Bông Vạn Thọ thì có hai loại, vàng tươi và vàng sậm hơi ngả đỏ lợt, giấy cắt tròn xong thì xếp lại rồi cắt thành sợi mỏng thật đều, khi kết lại sẽ giống như thật. Tương tự như thế, các loại bông khác cũng qua các giai đoạn: cắt giấy hình tròn hoặc vuông: xếp và cắt theo hình cánh hoa rồi nhuộm màu (nếu cần)... Giai đoạn kế tiếp là kết thành từng bông bằng một cọng dây chì nhỏ có quấn sẵn giấy màu hoặc xanh lá cây, hoặc màu nâu vỏ cây, đầu có quấn một nhụy vàng cũng bằng giấy cắt nhỏ. Người ta chấm hồ lên lõm giữa từng miếng giấy và quấn tròn vào cọng dây chì... cho đến khi thành bông như dự tính. Bông nào kết xong, treo lên sợi dây chì mắc chằng chịt trên trần nhà. Khi được nhiều loại bông, người ta mới qua giai đoạn kết lại thành chùm lớn nhỏ tuỳ ý muốn. Lúc nầy mới kết thêm lá vào.

Lá để kết vào bông giấy, chúng tôi đi xuống khu rạch Cái Sơn, nơi đây có trồng nhiều cây bông sứ, chúng tôi hái thật nhiều, về ngâm trong các lu nước lớn chừng cả tháng trời cho thúi rả lớp vỏ lá, còn lại xơ bên trong. Lấy bàn chải chà xát rồi rửa sạch, để khô, nhuộm màu xanh lá cây. Mỗi chùm hoa kết vào mấy lá chen lẫn trông thật đẹp mắt. Các chùm hoa nầy bên dưới có các cọng dây chì của từng cái hoa quấn chặt lại giống như thân cây, rồi đặt vào chậu. Trường hợp cần chở đi xa thì chậu để riêng, còn các chùm hoa thì chất khéo vào những cái bội lớn (như cái bội nhốt gà đi đá hay đi bắt kiến vàng).

Chậu hoa làm bằng lon sữa bò. Mua lon sữa bò về rửa sạch, cắt giấy bông hoặc giấy hồng đơn quấn xung quanh, bên trong bỏ giấy vụn cắt nhỏ nhuộm xanh giống như cọng cỏ. Chùm hoa cắm vào chậu để chưng lên bàn thờ thật đẹp.

Những năm đó, Dì Ba tôi làm thật nhiều và giao mối cho người ta chở đi bán khắp nơi nhân dịp Tết, ngoài việc bày bán ở các chợ trong phạm vi Sa Ðéc, còn chuyển đi Cần Thơ, Vĩnh Long, Cao Lãnh... Hỏi ra mới biết, gia đình Dì Ba đã nhiều năm sống bằng nghề làm bông giấy, ban đầu thì gia đình chia nhau đi bán các chợ, đến khi được nhiều người thích mua thì có nhiều người đến mua sỉ... và nhờ vậy, Dì Ba mới nảy ra ý định quy tụ con cháu gom về cùng làm bông giấy bán Tết hằng năm. Thường thì bắt đầu vào khoảng tháng tám tháng chín âm lịch cho đến đầu tháng Chạp thì đã có người đến nhận đi bán khắp nơi. Với giá cả và điều kiện sinh hoạt những năm thời đệ nhất cộng hoà, gia đình Dì Ba tôi đủ sống tương đối trong suốt cả năm! Và cũng nhờ mấy năm trọ học ở Sa Ðéc mà tôi đã học được nghề làm bông giấy giả, đòi hỏi sự cần cù nhẫn nại, đôi khi thức trắng cả đêm để kịp giao cho người đến nhận.

ooo

Tôi có duyên may là sinh ra tại một làng quê nghèo khó miệt Trường Long, đi học trường làng thời thơ ấu, chỉ hơn hai năm sang Sa Ðéc trọ học, rồi lại trở về quê học trường Phong Ðiền; thi đậu vào trường Phan Thanh Giản Cần Thơ. Ði lính, khi mãn khoá lại về tiểu khu Phong Dinh, đi đóng đồn ở địa phận Phụng Hiệp mấy năm, được biệt phái về Toà Hành Chánh (Ty Nội An - Phòng NDTV) sau đó tách ra thành Ty Nhân Dân Tự vệ biệt lập của tỉnh cho đến ngày miền Nam bị cộng sản cưỡng chiếm. Chỉ trừ sáu năm nối tiếp đi tù "cải tạo tập trung" hết trại nầy đến trại khác khắp miền đồng bằng, và sau cùng là rừng già Xuyên Mộc. Thả ra lại về quê Cần Thơ sống thêm hơn mười hai năm nữa mới được dịp xuất cảnh sang Hoa Kỳ theo diện HO. Cái duyên may mà tôi nói, là hầu như suốt cả đời mình, sinh ra, lớn lên đều quanh quẩn ở địa phận Cần Thơ, nên dấu ấn về quê hương đã đậm sâu trong từng sớ thịt mình. Tôi thương mến Cần Thơ, nhớ nhiều về Cần Thơ và... mãi khi định cư tại đất nước Hoa Kỳ, khi trang trải lòng mình qua những trang giấy trắng, mang bút danh như bây giờ, đã phần nào bộc phát từ tấm lòng của tôi đối với nơi chôn nhau cắt rốn. Xin bạn đọc cảm thông và sẻ chia niềm vui cùng nỗi buồn qua từng trang bài, từng dòng chữ, dù chân tình mộc mạc, có thể vướng vấp nhiều thiếu sót, sai lạc cần sửa chữa, nhưng nghĩ rằng... khả năng cầm bút có giới hạn, xin bạn đọc thứ tha những điều chưa trọn đó.

Tôi xin trân trọng tặng đồng hương Cần Thơ, quý bạn đọc có dịp đến với Cần Thơ và miền đồng bằng lục tỉnh (tập sách mỏng nầy) với ước mong dành chút cảm thông khi đọc những trang chữ chân tình của tôi viết về quê hương trong trí nhớ của một con người thật sự sinh ra và lớn lên từ đất Cần Thơ gạo trắng nước trong.

tác giả tự xuất bản năm 2000 tại Hoa Kỳ)