TRỜI VẪN CÒN XANH

Truyện Nguyên Nhung

Chuyện là chuyện xưa, mà vẫn như mới, dù tất cả đã nằm yên trong dĩ vãng, khi ngồi viết lại câu chuyện cũ, nước mắt tôi cứ chảy ròng ròng. Thời gian lặng lẽ trôi qua, mấy chục năm rồi mà nghe như mới hôm qua. Những hình ảnh muôn năm cũ lại lần lượt trở về, khi tình cờ tôi nhận được khuôn mặt anh bạn đồng môn trong cuốn Đặc San cuả Trường. Hồi ấy, từ nhà tới trường có tới mấy ngả đường, các anh đồng môn trường Phan hàng xóm cuả tôi hay gọi một cách văn chương là " con đường mang tên Em". Con đường chính là đại lộ Hoà Bình, rồi quặt vào con đường nhỏ hơn là đường Ngô Quyền, có hai ngôi trường Phan thanh Giản và Đoàn thị Điểm, từ trong lớp nhìn ra ngoài cửa sổ, tôi có thể nhìn thấy những cây sao in bóng trên nền trời xanh. Đại lộ Hoà Bình mỗi khi trời mưa lớn, bị ngập nước, tan trường về mấy nữ sinh phải tay xách cặp, tay túm áo dài đi trong mưa, lúc ấy y hệt một con sông nhỏ. Có anh thi sĩ trường Phan sau này khi đi xa ngôi trường cũ, đã làm bài thơ tâm tình với cố nhân như sau:

" Có những buổi chiều buồn như chiều nay,

Nghe tiếng mưa rơi thương nhớ dâng đầy

Tôi ở phương này thấy lòng cô quạnh

Tôi nhớ đến người ở tận miền Tây.

 

Buổi chiều Tây Đô có mưa không nhỉ?

Nón lá che nghiêng đôi má em hồng

Nhớ lối em về trời mưa ướt áo

Tôi đứng bên đường, em nhớ hay không?.

 

Tôi gọi tên em, em nào có biết

Những bước chân về lóp ngóp lội mưa

Mưa nhiều làm cho con đường ngập nước

Đi học theo ngả Đại Lộ Hoà Bình, đường xá thênh thang đẹp đẽ nhưng xa hơn đi trong những con ngõ tắt để đến trường, buổi sáng hằng trăm chiếc xe đạp, trên ấy chở theo những tà áo trắng bọc gió bay như những cánh bướm. Một con đường nữa ven bến Nhị Kiều, đi hết đường Duy Tân rồi tới đường Phan thanh Giản, cả hai con đường này đều đông đảo xe cộ và người. Nhưng con đường thơ mộng nhất vẫn là con ngõ nhỏ đi luồn vào những xóm nhà ở, có những ngôi nhà cổ nằm khuất sau cây vú sữa tím, cây mận đỏ, có bờ giậu trồng nhiều hoa mẫu đơn . Muà Xuân về, sau mấy ngày Tết nghỉ học rồi trở lại trường, có thể thấy con ngõ nhỏ như được khoác một chiếc áo mới màu vàng óng ả bởi những cây mai vàng trước sân...

Vì thích đi dưới bóng mát cuả bóng cây xanh, trên con đường hẻm tráng xi măng luồn vào những khu xóm nhỏ, mà hầu như ngày nào tôi cũng gặp anh ta. Cứ như là chiếc bóng đuổi theo một chiếc bóng đến mấy niên học, mà cũng chẳng đi về đâu. Ngày nào cũng như ngày nấy, hễ vừa đi tới khúc quanh cuả con hẻm trước nhà là đã thấy cái bóng ấy đứng chờ đằng trước sân, rồi cứ như là tình cờ, kẻ trước ngươì sau, đi chung một con đường, chân ai nấy bước.

Thực ra tôi cũng không có cảm tình với cái mặt khó ưa ấy, vì trước đó đã nghe danh " hắn " thời niên thiếu là tên chuyên phá làng phá xóm, lớn lên, đã không đẹp trai mà ăn nói cũng chẳng có duyên. Độ trước, đám con gái đi học về ngang nhà, một lũ con trai vẫn hay hái những trái mận non để chọi theo mấy chiếc nón lá, và mỗi lần như thế, thường họ được nhận lại những ánh mắt lườm, nguýt rất dễ thương. Làm quen gì mà kỳ cục, mấy quả mận rơi bình bịch phía sau lưng như ma chọi đất sét, bởi vậy hình như đã mấy năm mà chưa con cá nào bị cắn câu. Mãi tới vài năm sau, sắp hết Đệ Nhị Cấp, đám nữ sinh đang thời kỳ trổ mã trông đã xinh hơn, mấy chàng nam sinh đã có vẻ sắp thành người lớn đến nơi rồi, cái bản mặt ấy mới đứng đắn ra được một chút , đã bắt đầu biết hỏi nhiều câu trống không về chuyện học hành, thi cử.

Chuyện nam sinh và nữ sinh đi chung một con đường đến trường, chỉ là chuyện bình thường cuả mỗi ngày, nếu không có một lần cô bạn tôi nhà ở Đại Lộ Hoà Bình, rủ rê đi học chung cho vui. Sau một , hai hôm thấy xa quá tôi lại trở về đường cũ. Vưà thấy tôi, khuôn mặt ấy đã nhăn nhó trông rất khó thương mà lại rất ... lãng nhách:

Nét mặt ấy buồn so, kể lể, nghe đã không thương được mà lại dễ bực mình:

" Cứ đợi hoài màkhông thấy đâu, tới chừng trễ rồi mới ba chân bốn cẳng chạy tới trường, may là cổng còn mở. Lần sau có đi ngả khác, cho biết để "người ta" đừng mong"

Ơ hay! Đường là cuả chung, ai muốn đi đâu thì đi, ai hẹn hò ai bao giờ mà lại trách móc vu vơ kỳ cục vậy. Và không biết có nói gì... không mà tụi nhóc trong xóm đã xì xào là hai đứa " bồ bịch " với nhau, tức chết đi được. Bởi vậy, năm ấy khi có lệnh Tổng Động Viên cả nước, đám nam sinh sắp rục rịch lên đường thi hành nhiệm vụ người trai thời loạn, một buổi sáng gặp nhau , anh chàng rụt rè đưa cuốn Lưu Bút Ngày Xanh, giọng khẩn khoản:

" Nhờ N. viết mở đầu cho cuốn Lưu Bút Ngày Xanh để làm kỷ niệm ngày đi học. Mai đây đi lính rồi, tôi sẽ mang theo để làm kỷ niệm, nhớ cho xin một tấm hình nưã."

Biết viết gì đây nhỉ? Kỷ niệm dường như chỉ là con ngõ nhỏ tới trường, những câu chuyện vu vơ không đầu không đuôi, giữa hai đưá chỉ là tình hàng xóm, xóm trong xóm ngoài, khác trường khác lớp. Không biết bên ấy có ôm " tình đơn phương" trong tim hay không, chứ bên này chưa có dấu hiệu gì " yêu là chết ở trong lòng một tý" chút nào. Cái sự yên chí nó ám ảnh đầu óc con người rất tệ hại, để dù lúc bấy giờ khi phe kia đã sắp thành người lớn, thì phe ta vẫn bị ám ảnh là " hắn" chỉ là một tên nhóc hàng xóm hay nghịch ngợm, chả ra làm sao hết.

Cuốn " Lưu Bút Ngày Xanh" được mở hàng cụt ngủn chưa đầy một trang giấy, không có hình kèm theo ( đâu dễ tặng hình cho người dưng... khác họ). Đã cụt ngủn mà lại chẳng chút văn chương cho thơ mộng như đương sự yêu cầu:

" Hè gì mà nắng như đổ lưả, chả thấy thơ mộng chút nào hết. Hàng phượng vĩ ven sông chưa trổ bông, lũ ve sầu chưa chịu hát bài ly biệt. Mai mốt đi đâu thì đi,lâu lâu nhớ về thăm xóm cũ. Không có tấm hình nào hết trơn hết trọi, thôi tui vẽ mấy bông hoa phượng để mang theo cho đỡ buồn. "

Vài hôm sau, khi cuốn Lưu Bút được trả lại cho khổ chủ, cũng cái mặt ấy nhăn nhăn nhó nhó đưa lại cho người viết năn nỉ:

" Viết lại giùm đi, viết gì ... kỳ cục quá. Làm ơn viết dễ thương một chút đi mà..."

" Không lẽ lại chỉ là những điều dễ ghét?"

" Không phải vậy, đối với tui tất cả những gì cuả bạn đều dễ thương hết. Cho tui chút kỷ niệm mang theo, mai sau chừng nào mình lớn sẽ hiểu ra điều đó."

Ngó cái mặt cũng tội, cái "xấu" cũng bớt đi mà cái " khó ưa" giờ đây cũng " dễ ưa" hơn một chút, nghe thật tội nghiệp. Tối đó, tôi ngồi gò gẫm viết lại trang mở đầu cuốn Lưu Bút Ngày Xanh cho anh bạn đồng môn nhưng khác lối vào, dù có thêm phần tưởng tượng nhưng rất phù hợp với nỗi buồn ly biệt. Tôi viết về con đường hằng ngày hai đứa đi chung tới trường, có hàng dưà xanh rủ bóng ven sông, bầu trời xanh thấp thoáng sau tàn cây râm mát, một tối muà hè cơn mưa đêm chợt đến, nhìn những giọt mưa rớt trên mặt sông sao nghe mang mang một nỗi buồn. Có những đêm nhìn theo ánh hoả châu bừng sáng trên vòm trời đêm, tuổi trẻ lại cảm nhận thêm nỗi buồn chiến tranh, khi có những người bạn sắp lên đường nhập ngũ. Những hàng chữ tôi viết " mùi mẫn" tối hôm đó, khiến bạn cảm động thật nhiều, dù đó chỉ là cái bịnh " văn chương thời loạn". Bạn nhận lại cuốn Lưu Bút trên tay tôi, mỉm cười cám ơn , vẻ xúc động hiện rõ trên nét mặt. Được ít lâu bạn nhập ngũ, con đường đi học đã vắng đi một người, lúc bấy giờ tôi mơ hồ nhớ câu bạn nói " Mai sau chừng nào mình lớn, sẽ hiểu ra điều đó."

Bạn đi rồi, chiến tranh đã đẩy bạn ra khỏi mái trường khi còn rất trẻ, mái đầu xanh chưa hưởng được bao nhiêu niềm vui tuổi trẻ, đã vội già đi vì gió sương và gian khổ chiến trường. Có lẽ tôi với bạn không mắc nợ nhau, vì thế chỉ một thời gian là biệt tăm người bạn cũ, vì khi từ biệt mái trường, tôi không còn đi ngang nhà bạn, không trở về con ngõ nhỏ đầy bóng mát cuả tuổi học trò thơ ngây ngày ấy nữa. Cứ thế đời đẩy bạn đi đâu tôi cũng chẳng biết, chỉ gặp lại có một lần , kỳ phép đầu tiên từ quân trường bạn về thăm nhà, cũng là lần đầu tiên bạn ghé vào nhà tôi. Cái đầu trọc tếu và bộ quân phục mặc trên người, bạn kể cho nghe đủ thứ chuyện đời lính. Sau đó ra trường, đổi tuốt ra miền Trung, đời bạn lênh đênh sông hồ, đời tôi cũng thêm nhiều điều mới lạ. Đời có biết bao nhiêu con đường thênh thang đang đón chờ ngoài kia, mỗi khi ra khỏi nhà, tôi phóng xe như bay ra khỏi con hẻm nhỏ, cuộc sống vội vã để tôi không còn thơ thẩn đi về những con đường thơ mộng ven bờ sông như thuở còn đi học...

Thời gian cứ thế trôi đi, những người bạn đi chung một con đường tới trường năm cũ nay cũng tản mát đi mỗi người một hướng. Tôi bỏ xóm cũ đi xa, để rồi có ngày lại trở về căn nhà xưa, với một cảnh đời kém may mắn. Không biết trời xui đất khiến chi đây, vài năm sau chiến tranh, tình cờ tôi lại gặp anh bạn đồng môn năm cũ, bên hè đường với mấy thứ đồ nghề sửa xe đạp. Tôi đâu hơn gì bạn, tấm ny lông trải trên viả hè khu chợ làm kế sinh nhai, tôi chăm chỉ làm công việc " cũ người mới ta" để thiên hạ có manh quần tấm áo lành lặn, chúng tôi gặp lại nhau dở khóc dở cười bên lề đường gió bụi. Lần gặp lại ngộ nghĩnh đến không ngờ, chiếc xe đạp bị bể bánh , tôi tấp vào lề đường để sửa xe, và chúng tôi ngỡ ngàng nhận ra nhau sau nhiều năm xa cách. Trong chiếc áo nhà binh cũ kỹ, lem luốc dầu nhớt, anh đón chiếc xe đạp từ tay tôi, với một câu hỏi rất ngậm ngùi, như không hề có một khoảng cách nào về không gian và thời gian giữa hai đứa, kể từ ngày anh từ giã mái trường để đi lính:

" Dữ không? Biết bao năm rồi bây giờ mới gặp lại. Xe bị bể bánh hả?"

Rồi anh toét miệng cười, trong khi tôi ngỡ ngàng và mừng vì gặp lại anh bạn cũ chung đường năm xưa. Dù sao thì cũng ... ngộ cố tri, nhưng gặp trong cảnh này nó ngậm ngùi làm sao. Thấy vai tôi đeo một cái túi nặng, anh cười hỏi:

Anh vừa xăm xoi cái lỗ mọt, tỉ mỉ bôi chút keo dán lên miếng cao su rồi để cái ruột xe xuống cái bàn vá ép ngọn lửa leo lét bốc khói dầu hôi khét lẹt, nhìn anh làm công việc đó một cách bình thản tôi lại thấy tủi cả phận mình lẫn phận người. Bỗng dưng tôi nhớ miên man đến cuốn Lưu Bút Ngày Xanh cuả nhiều năm trước, không biết anh còn giữ được không? Bàn tay anh lem đầy dầu nhớt và bụi bẩn, tôi lại thấy chạnh lòng. Ngó lại mình cũng không hơn gì, chiếc áo bà ba bạc màu, cái nón lá tươm vành thật thảm thương, sau bao nhiêu năm gặp lại nhau tôi không nhìn thấy chút thơ mộng nào như mảng trời xanh mà tôi viết cho anh trong cuốn Lưu Bút ngày xưa. Anh vưà làm vưà nói chuyện, hỏi thăm tôi về đời sống hiện tại, bây giờ anh nói nhiều mà lại " có duyên" chứ không cộc lốc , trống không như này xưa, đời đã thay đổi cả rồi. Sửa xe xong, anh đưa lại chiếc xe đạp cho tôi, dùng miếng giẻ để lau cho sạch sẽ, tôi bắt anh nhận tiền công vá xe, anh nhất định đẩy tay tôi ra nói một câu nửa đuà nửa thật, tôi vẫn còn nhớ:

" Đừng làm vậy tôi buồn, anh em mình chỉ có chút tình đó thôi. Ngày xưa, tôi còn muốn vá xe suốt đời cho N. nữa."

Rồi anh mỉm cười, im lặng, như dằn xuống nỗi xúc động. Từ ngày thôi học, sau bao năm gặp lại, hai đứa chẳng hơn gì nhau. Tôi có hai đứa con nhỏ ăn chưa no lo chưa tới, anh cũng vừa ra khỏi trại tập trung cải tạo, nặng oằn một gánh cha mẹ, vợ con. Biết không ép được anh lấy tiền công sửa xe, tôi chạy lại xe bán thuốc lá mua cho anh vài điếu "Captain" loại dzởm. Anh cười, lặng lẽ quệt bàn tay bẩn vào chiếc quần , cầm mấy điếu thuốc tôi đưa châm lửa hút . Trong cảnh ngộ này, hai đưá nhìn nhau cười, dường như tôi nhìn thấy một mảng trời xanh lại trở về trong đôi mắt anh. . .

Lâu lâu, chiếc xe bị trục trặc, tôi vẫn phải ghé vào nhờ anh xem hộ, hoặc hôm nào mua được chiếc áo nhà binh cũ, ghé vào đưa cho anh để chịu được mưa nắng viả hè. Có lần ế khách, tôi bắt gặp anh ngồi dựa lưng vào mảng tường vôi loang lở, miệng nhả khói mà mắt lại nhìn đăm đăm lên mảng trời xanh, lúc ấy tôi biết anh bạn cũ đang mơ mộng. Thôi cũng mừng cho anh, trong hoàn cảnh đó mà anh vẫn giữ cho mình một khoảng trời xanh để nhớ, đó cũng là cục đường tan trong miệng đắng giữa cơn ốm dở. . .

Thấy tôi anh mừng, dường như một lúc nào đó đã gợi lại trong anh chút dư âm cuả những ngày còn đi học. Bao nhiêu hoa mộng cuả cuộc đời bây giờ chỉ còn lại được có mảng trời xanh kia làm niềm hy vọng, chúng tôi kể cho nhau nghe nhiều nỗi đắng cay cuả đời sống, ước gì có đôi cánh để bay đi một phương trời xa, tìm một tương lai sáng suả hơn cho cuộc đời đỡ khổ. Ít khi nào chúng tôi nhắc lại chuyện cũ, vì nợ áo cơm đã làm thui chột đi những kỷ niệm êm đềm mà con người chỉ nhớ được khi lòng hoàn toàn thanh thản. Có hôm anh tâm sự, nếu một ngày nào tôi có đi ngang đây, không thấy anh ngồi vá xe bên lề đường, thì chuyện đó cũng chỉ là chuyện bình thường như người ta thay đổi một chỗ ngồi. Tôi biết thế nào anh cũng đi, nhiều hôm trên đường từ chợ về nhà, vô tình đi ngang qua, tôi vẫn thấy anh ngồi hút thuốc, mắt mơ màng nhìn lên mảng trời xanh mơ mộng. Ngược dòng thời gian trở về quá khứ, bây giờ khi đã trưởng thành, tôi không hờ hững nhìn anh bằng ánh mắt vô tình năm xưa, tôi thường an ủi anh để được nghe anh an ủi lại, bằng tấm chân tình cuả đôi bạn cũ.

Thế rồi một thời gian sau, bẵng đi một tuần lễ, tôi đạp xe ngang đã không thấy anh ngồi sửa xe nơi chỗ cũ. Tôi linh cảm anh đã đi rồi, chỉ biết âm thầm cầu nguyện sự an bình cho anh trên bước đường xa vạn dặm. Lần này anh đi tôi buồn lắm, không hờ hững như ngày xưa anh chia tay với tôi để nhập ngũ, cuộc đời đã dạy cho tôi biết trân quý những tình bạn cao quý, nhất là trong hoàn cảnh này, tôi đã trưởng thành để hiểu được những gì mất đi ta khó tìm lại được.

Từ đấy tôi không bao giờ gặp lại anh, có người nói anh đã thoát được tới bờ bên kia, có người lại nói tàu bị bão tố nhận chìm ngoài biển khơi. Thời gian ấy, đêm nào tôi cũng cầu nguyện cho anh, có khi tôi nằm mơ thấy anh trở về chốn cũ, ngồi loay hoay vá xe bên vệ đường. Có khi giấc mơ thật kỳ lạ, vẫn là hình ảnh anh ngồi tựa lưng vào bức tường vôi xám, đôi mắt buồn rầu nhìn lên bầu trời xanh, nuôi một niềm hy vọng...

Thời gian thấm thoắt qua đi có đến hơn 20 năm, lâu lâu tôi vẫn băn khoăn nhớ người bạn cũ. Tình cờ đọc được trong cuốn Đặc San cuả Trường, tôi bắt gặp lại những tấm ảnh cũ, có ai đó đã giữ lại được những tấm hình với bạn cùng lớp năm xưa, tôi vui mừng nhìn ra khuôn mặt anh lẫn lộn trong đám bạn bè thời Trung học. Những cái " dễ ghét" năm xưa bây giờ sao " dễ thương" quá chừng, vì khuôn mặt nghịch ngợm ấy không lẫn lộn đi đâu được, áo trắng, quần xanh, tóc hớt ngắn, những khuôn mặt trẻ tuổi học trò trông hồn nhiên, vô tư lự. Nhưng, đời sao lại có những chữ " nhưng" trớ trêu, như định mệnh thường oái oăm tạo nên những điều cay nghiệt, mắt tôi dường như không tin được những dòng chữ ghi phiá dưới tấm hình cũ, cả mấy tấm hình ấy đều ghi rõ tên anh , với một dấu ngoặc đơn ( đã chết) kèm theo.

Thế là anh đã đi thật rồi, không còn lần tái ngộ nào nữa trên cuộc đời này. Dường như tôi và anh không có cái may mắn gặp nhau để chia cái vui cuả đời cho nhau, mà chỉ là những biệt ly này nối tiếp những biệt ly khác, kể từ ngày anh đưa tôi cuốn Lưu Bút Ngày Xanh, để đi vào chốn hiểm nguy với lằn tên mũi đạn. Sau bao nhiêu năm gặp lại, vẫn chỉ là nối tiếp nỗi khổ đau cuả một kiếp người, anh vẫn là người bạn đồng môn tốt bụng, đối xử rất chân tình với cô bạn nhỏ ngày thơ.

Lần này thì hết thật rồi, những chữ in nghiêng chú thích dưới tấm hình với hai chữ "đã chết", khiến tôi bùi ngùi mãi. Mảng trời xanh trong đôi mắt người bạn đồng môn năm cũ đã thực sự không còn, đã đi về cõi thiên thu để chìm vào không gian vô tận. Không biết anh đã đi về cõi bên kia bằng con đường nào? Đôi khi tôi nghĩ nếu anh được chọn lựa, có lẽ anh sẽ trở về đi lại con đường loang hoa nắng thời đi học, vì có lẽ con đường đó là con đường bình yên nhất trong cuộc đời anh. Dưới những bóng cây râm mát che suốt con đường ven sông, có thể anh vẫn nhìn thấy một mảng trời màu xanh đầy hy vọng khuất sau tàn lá biếc, từng đợt sóng nhỏ lao xao vỗ vào bờ vẫn là những âm thanh tuyệt vời như tiếng đàn vương trên lối cũ.

Mấy mươi năm rồi, bây giờ nhìn lên mảng trời màu xanh, tôi vẫn hay nghĩ tới người bạn đồng môn năm cũ. Ở khoảnh trời bình yên đó, biết đâu chả có lúc gặp lại.