L? HAI MUOI

LỘ HAI MƯƠI

Cát Trắng

Tác giả được học trò cũ trao quà Tết Quý Mùi

Lần đầu tiên rời khỏi phà Cần Thơ, tôi đón xe lôi đến lộ 20. Cơn mưa vừa qua đi, còn rơi rớt lại những giọt cuối cùng. Trời đã chiều càng thêm ảm đạm. Đường xá từ cầu bắc vào bến xe còn sạch sẻ lắm, cả con đường liên tỉnh Cần Thơ - Long Xuyên nữa. Khi chiếc xe lôi máy “sách” rẽ vào lộ 20 thì tôi mới thấy rõ bộ mặt thật của Cần Thơ. Thật không sai chút nào, nếu ai đó ngâm nửa câu thơ lục bát: “Cần thơ nắng bụi mưa sình”.Con lộ trải đá đỏ, cán phẳng mà lại sình lầy không thể tưởng tượng nổi. Chiếc xe lôi trợt nghiêng qua nghiêng lại, cuối cùng cũng đậu được trước cửa địa chỉ nhà chị tôi là nơi tôi sẽ đến ở để đi học lớp đệ nhứt trường trung học Phan Thanh Giản.

Theo thói quen, sáng sớm tôi đã trở dậy. Rửa mặt xong, tôi ra mở cửa trước, trời còn tối om om. Tiếng ồn, từ chợ nhỏ đã ùa vào như nước vở bờ, thật lạ tai, nghe cũng vui vui. Dù trời còn tối om, người đi ngoài đường cũng đã nhiều, từng nhóm hai hoặc ba người. Có điều lạ là họ đều xắn ống quần cao ngang gối cả. Tiếng guốc gỏ nhịp trên đường nghe lẹp nhẹp, không trong... À lại sình rồi! Không khí buổi sáng thật mát, nhưng lại pha mùi bùn. Mùi bùn hăn hăn, tôi chưa từng sống “dưới ruộng” nên ngửi được liền. Sau này tôi mới biết nó phất lên từ ruộng mới vở, sau vài đám mưa đang ngập nước và trộn lẫn với rạ mục rả... Cái mùi là lạ lại vừa “dị hụ” nữa, nhưng nó ngộ ngộ làm sao ấy và nó quyến rũ tôi lắm, tôi tạm gọi mùi bùn lộ 20. Đến bây giờ đã gần 40 năm qua mà tôi vẫn còn nhớ rất rõ mùi này...

Những ngày tiếp theo, tôi bắt đầu đi học ở trường trung học Phan Thanh Giản. Dần dần tôi phải làm quen với con đường lầy lội này. Lúc đầu tôi phải dậy thật sớm, mang theo một miếng giẻ rách trước khi rời nhà. Từng bước một, tôi lần ra vệ đường rồi cũng từng bước, chầm chậm tôi ra tới đầu lộ 20, đón xe lam đến chợ Cần Thơ (nhưng tôi chỉ đi tới đường Pasteur thôi). Mỗi bước tôi đều phải chú ý, thật cẩn thận. Tôi phải đi trên từng viên đá trên mặt lộ, viên đá càng to càng tốt. Bước hụt chân là đôi giày Bata trắng thành xám và bóng lọng bùn tức khắc. Chẳng những nó xám mà có chùi mút chỉ cà tha nó cũng không nhả được màu xám. Có chăng là đôi giày khô hơn một chút, trông đỡ...bết bát hơn một chút. Nhưng ngược lại, đôi tay tôi coi như “tàn đời cô lựu” vì mùi bùn đã ăn quá kỹ vào da rồi, có rửa mấy cũng vô dụng, lúc ấy, tôi nghĩ ra một cách thần tình lắm: bỏ đôi bata vào bọc “nylon”, mang dép kẹp ra tới đầu lộ rồi rửa chân, rửa dép, cất vào bọc “nylon” rồi bỏ cả bọc vào cặp. Tôi hiên ngang mang giày vớ vào... Tôi tự thấy mình thông minh hết biết!

Lão tử quả là cao kiến. Ngài bảo trong âm có dương, trong cái tốt có cái xấu, trong cái may có cái rủi... cứ như chuyện tái ông thất mã ấy mà. Tôi thì hiểu là Ngài đã kề tai nói nhỏ với tôi là trong cái đầu óc có ít nhiều thông minh của tôi có sự ngu dốt không tưởng tượng được, minh mông như mùi bùn của lộ 20 này vậy đó. Nói thế là vì thấy tưởng chừng như ổn thỏa lắm, chớ tôi đâu có biết thực tế rất khác xa với lý thuyết. Tôi quên rằng khi tôi cất bước lên đường, thì đôi dép cũng nhún nhảy theo bước tôi đi. Tôi đi càng nhanh càng hăng hái, đôi dép nhún nhảy nhiều, sức bật phía sau gót giày tôi cũng nhanh và mạnh theo, cứ thế làm bắn văng những giọt bùn lên bắp chuối, lên quần, lên áo, lên đầu, lên tóc tôi... Khi ra tới đầu lộ 20 thì ở phía sau người tôi, quần xanh áo trắng của tôi đã thành ... đồ in bông tròn được tô bởi những đốm bùn đủ cở đủ hình dạng: lưng áo cứ in hệt da con chó Dalmatian, còn quần thì y như con vượn đốm, trong lúc phía trước nhìn rất tươm tất. Ôi thôi! Lạy Chúa tôi! Lại thêm một kỷ niệm khó quên mà cũng rất khó chịu. Vì ngày hôm ấy nó cứ như “The longest day” của tôi vậy đó. Đừng quên là lớp đệ nhứt C này số nữ sinh cũng ngang ngửa với nam sinh. Tôi trở thành quái vật để cho cả đám con trai và con gái chú ý tới, nhưng không mấy hảo cảm vì cái mùi vị bùn quái đản này. Rồi ngày học cũng qua đi như một cơn ác mộng. Cuối cùng tôi cũng về tới nhà dưới nắng trưa gay gắt. Sức nóng nung người đã hong khô con lộ 20- bùn bây giờ là bụi. Xuống xe lam tôi rão bộ nhanh về nhà. Việc đầu tiên là ngâm ngay bộ đồ. Sau đó tôi phải kỳ cọ tay chân, tóc tai thật kỹ lưỡng. Vậy mà lên mâm cơm, nghe thuật lại, anh chị và các cháu tôi được dịp cười rũ rượi, cười ngã nghiêng- còn tôi thì vui với mọi người, với bửa cơm có canh rau đắng đất... mà tôi vẫn còn nghe rõ mùi bùn phảng phất thật gần. Không ngờ nó lại vang xa đến mấy chục năm sau, ở mãi xứ Úc này nó vẫn còn âm hưởng trong tôi.

Tôi làm quen dần với lối sống đi lội sình về lội bùn này suốt mùa mưa năm 1964. Việc đi về trên lộ 20 dần dà trôi chảy hơn... chỉ tội cho thân tôi những hôm mưa lớn. Có mưa là mưa như trút nước, mưa xối xả, mưa tối tăm mặt mũi, kéo theo là mưa bong bóng suốt ngày đêm. Gặp những lúc ấy, tôi trùm lên người cái áo mưa kín mít, lại còn thím sực thêm cái nón nylon phủ đầu có giây cột ngang trước cổ cái nơ cho chắc ăn. Tôi không quên xắn ống quần lên ngang gối, y như những người đi chợ sớm mà tôi đã trông thấy buổi sáng đầu tiên hôm nào. Bùn đã làm người ta phải đối phó bằng cách xắn ống quần lên cao; cũng như dân Rạch Giá hay có dấu bắt gió quanh cổ để trị gió độc nhập vào cơ thể. Vỏ quít dày...móng tay nhọn mà! Trong chiếc áo mưa kín mít này, tôi cảm thấy thật an toàn, không sợ ướt mưa. Một lát sau nữa, chỉ một lát sau thôi, tôi nghe nực. Càng lúc tôi càng nực hơn. Khi về tới nhà, trút bỏ áo mưa ra, người tôi ướt nhẹp ướt nhem vì mồ hôi. Đằng nào tôi cũng bị ướt sủng. Quả tắm mưa hay tắm hơi... mình cũng vậy thôi! Đúng là tránh vỏ dưa gặp vỏ dừa. Tôi lại phải đi một màn lau mình thật kỹ lưỡng và thật nhanh rồi thay đồ cho khô ráo không thì sẽ bị cảm mạo...

Mùa mưa kéo dài như vô tận. Đà lạt có mưa và buồn lắm.Ở đây mưa làm tôi buồn và rất bực vì...bùn. Mưa trút những cơn thác đổ, như đòn thù mà bùn vẫn còn nguyên xi, không hề tan biến bớt. Một hôm trời tạnh và nắng thật tươi. Lớp học tan lúc 12giờ 30. Vậy là trể. Tôi thả bộ ra đầu đường Pasteur như mọi hôm để đón xe về nhà, khác lạ là có hai cô bạn cùng lớp, tôi mới làm quen, cùng đi chung: T. học anh văn và N. học pháp văn. May mắn quá! Tôi cố đi chầm chậm để tan dóc với T. và N. ...con đường sao hôm nay ngắn sịu! Nói chuyện triết để làm thân, chuyện Cần Thơ để tôi được thêm kiến thức địa phương và chuyện Sài Gòn, Đà Lạt để tạo chút ấn tượng cho hai nàng về tôi. Tôi hài lòng về tôi lắm vì tôi có cảm tưởng mình đang thành công vì đang đi đúng hướng.Tiếc là con đường Pasteur quá ngắn. Chưa hết chuyện triết, chúng tôi đã tới gần đầu đường Hai Bà Trưng. N. rẻ vào nhà trọ của mình (cô ở bên Long Xuyên, sang đây “du học”). Còn lại T. và tôi đón xe đón xe lam về miệt Bình Thuỷ. Ngồi trên xe chúng tôi đía thôi thì đủ thứ, từ băng tần này sang băng tần khác mà không cần nhạc chuyển mục. Gần tới lộ 19, T.T. rủ tôi ghé nhà nàng chơi cho biết nhà. “Được lời như cởi tấm lòng”, nhưng tôi còn mại hơi vài câu xã giao: “có tiện không? Có được không? Có gây rắc rối không? …v .v… làm bộ hỏi mà lòng tôi lại sợ cô ta đổi ý vì cho là tôi lôi thôi hoặc tôi hỏi cũng có lý, nếu đúng vậy thì phần còn lại của ngày hôm nay sẽ héo úa mất! May quá, không có gì trục trặc. Tôi đến nhà T.T. độ 5 phút và hẹn nàng hôm sau sẽ canh giờ đi cùng chuyến xe lam đến trường, khi ra tới đầu lộ 19 thì đã gần 2giờ. Lộ19 còn tệ hơn lộ 20. Hôm ấy nắng gắt, không có sình nhưng lại mờ bụi. Bụi ơi là bụi! Lá cây hai bên đường đóng bụi “nhóc”. Con đường có trải đá nhưng đất phủ nhiều đến nổi đất bít gần kín đá. Đây đó còn nhiều ổ gà đọng nước vàng khè.Lộ 20 thì không có cây cối hai bên đường. Mỗi chiếc xe díp hay xe lôi chạy qua dấy lên một vùng trời bụi vì con đường đang thật khô. Tôi không hề để ý đến chuyện này, vì bên tai tôi còn vang vang những âm thanh của câu chuyện “lảng xẹt” về nội dung nhưng lại nặng trĩu tình cảm vui vui, ngọt ngọt…Về đến nhà, bà chị tôi hỏi một câu làm tôi chưng hửng:

-“Em đi ruộng hay sao mà áo sống ghê quá vậy?”

Vào phòng tắm xem kiếng, tôi mới hởi ôi. Áo trắng học trò đã thành áo xám luốt luốt một màu quái đản. Chắc phải cần một họa sĩ đại tài mới pha được cái màu không giống ai này…

Hôm sau, trời lại mưa. Tôi bước những bước nặng nề những lo âu. Tôi gần như chắc chắn cô bạn T.T. của tôi sẽ không đợi tôi đâu. Nhưng trời ơi! Cô nàng kìa! Khi xe dừng lại T.T. lục tục bước lên xe lam, nhoẻn miệng cười chào tôi, tay vừa cuốn dù. Tim tôi nhảy loạn xạ một lúc mấy điệu...cà chớn, làm tôi quên cả mưa, cả ướt và cả...bùn còn sót lại, đọng ở lai quần xanh luôn. Giờ học như dài hơn, nhưng tôi không buồn một ly ông cụ nào cả, vì thỉnh thoảng tôi nhìn sang cô nàng và chúng tôi cười “ruồi” với nhau. Thực ra, có gì đâu mà cười! Giờ ra về, mưa đã ngớt, con đường Pasteur dường như đẹp hơn. Lúc xe đến gần lộ 19, trong lúc trò chuyện vui, T.T. cho tôi biết rằng: tôi trong bộ đồ dính bùn đã làm cô nàng nhớ tới người yêu của cô ấy đang học ở trường sĩ quan không quân. Màn hạ. Tôi cảm thấy trống rỗng và con đường lộ 20 thăm thẳm làm sao!

Bùn…Bùn dính giày, Bùn văng lên người, Bùn trơn trợt. Tôi ghét bùn ghê đi! Tôi bực mình tôi hơn là bùn nữa! Thế mà cũng lạ! Tuổi trẻ dễ tha thứ cho mình lắm. Tôi đã đặt hy vọng lên …bùn rồi! Thôi thì cố mà quên chuyện này đi là xong…Vậy là chỉ một lát sau (vài tuần lễ) là đâu lại vào đó. Chúng tôi như quên hết. Thực tình mà nói, tôi dấu tận đáy lòng chuyện này, nên T.T. nào có biết ất giáp gì ̣đâu! Chúng tôi cũng không bao giờ đề cập đến chuyện “bùn” nữa. Bây giờ nhớ lại, tôi thấy bùn lộ 20, 19 cũng ...dễ thương! Tôi đang mỉm cười với câu chuyện ... lạt nhách này, nhưng kỷ niệm “bùn” này THÌ LẠI NGỌT VÀ THÚ VỊ.

CÁT TRẮNG.

Melb. 08/02/04.