tâm sự

từ quê nhà

Lê Hữu Thông

(CHS PTG 61- 68)

“Ba vạn sáu ngàn ngày là mấy”

Ngày tháng sao mà qua nhan quá! Ðời người chỉ vỏn vẹn bấy nhiêu ngày, như phù du, như bóng câu qua sang cửa. Hợp tan rồi tan hợp. Bây giờ thì thầy cô, các anh chị cựu học sinh Phan Thanh Giản - Ðoàn Thị Ðiểm nơi quê người: trên năm mươi và hẳn cũng có người đếm tuổi thượng thọ. Sống ở quê nhà, vào tháng 9 năm 2003, tôi được một người bà con – Cô Ðiệp cùng quê - hiện định cư ở California tặng quyển Đặc San 8 PTG – ÐTÐ 2003. Một món quà quí giá vô cùng, ít người có được. Tôi đọc nhiều lần, say mê nhiều, mà suy nghĩ cũng nhiều. Tôi chợt có ý “viết” để “từ quê nhà” nối vòng tay nữa vòng trái đất, cùng quí thầy cô và đồng môn, ta bới lại đống tro tàn của thời quá khứ: Tình sư, huynh, đệ dưới mái trường Ðòan Phan : của những đổi thay đến bây giờ … và mong ước đặc san PTG – ÐTÐ sẽ là tổ ấm cho đại gia đình cựu học sinh đồng môn chúng ta cùng phát huy đạo đức, đạo lý thánh hiền cho thế hệ đàn em noi theo.

Trong cuộc đời chúng ta, dĩ vãng là những gì đã qua, nó thuộc về quá khứ, nhưng mà trong đó hàm chứa những kỷ niệm đáng nhớ vô cùng. Nhiều lúc chúng ta nhắc lại, rồi nhớ lại sẽ thấy một cái gì nao nao trong lòng, và ngược dòng quá khứ, nhớ lại đời học sinh của những ngày xa xưa…

Tôi nhớ từ năm 1959 trở về trước, trường Phan Thanh Giản chưa có qui định học sinh mặc đồng phục. Nam sinh mặc quần tây, áo sơ mi, mang giày ba ta, hoặc mặc đồ bà ba trắng, chân mang guốc vong.

Các anh hãy nhớ lại và hồi tưởng lại xem: khi mình hồi đó đi học mặc đồ bà ba trắng, chân mang đôi gốc vong, tay ôm cặp da, tóc chảy bảy ba, bước lốp cốp trên đường, vào lớp học rồi về nhà. Chắc các anh tưởng tượng lại sẽ thấy kỳ kỳ ngộ ngộ. Thật khó mà diễn tả được.

Tôi thì vào học Phan Thanh Giản năm 1961, lúc bấy giờ nhà trường đã qui chế đồng phục; nam mặc quần tây xanh, áo sơ mi trắng, chân mang giày ba ta. Nữ quần đen, áo dài trắng. Tôi học lớp 7D. Ðặc biệt lớp tôi có một anh cũng mang tên họ là Phan Thanh Giản, Anh rất hiền. Thỉnh thoảng giờ học Hán Văn, thầy An gọi: cụ Phan lên bảng trả bài; thầy Liêu giám thị cũng hay gọi anh là cụ Phan. Những lúc đó trông anh thật tội nghiệp. Tôi nghĩ có lẽ cha mẹ anh muốn rằng sau nầy anh cũng sẽ vang danh  trong xã hội nên mới đặt tên anh như vậy. Lý Phú Nghi, La Thời Thái, Thái Ngọc Quí, Võ Kim Sang (1975: Trung úy), Nguyễn Minh Thạch, Võ Văn Ðể, Ðỗ Trường Sanh, Nguyễn Văn Hữu, Bùi Phước Thới, Lê Quang Vinh, Nguyễn Văn Tiếp (phế binh cụt 2 chân chết sau 1975).

Năm đệ tứ học Việt Văn, thầy Quới dạy rất hay, thầy nhớ rất nhiều từ ngữ Hán Việt và điển tích, hầu hết học sinh đều thích và say mê trong giờ thầy giảng bái. Thầy Ðức dạy Pháp Văn, có một bài thơ tiếng Pháp, rất hay nhưng tôi chỉ nhớ câu đầu, còn lời việt thì nhớ rõ, hình như đã được phổ nhạc.

Mon âme a son secret

Ma vie a son mysterè

Lời việt dịch là: 

Tình Tuyệt Vọng

Lòng ta chôn một  khối tình,

Trong lòng giây phút, mà thành thiên thu.

Tình tuyệt vọng, nổi thảm sầu,

Mà người gieo thảm hầu như không hay.

Hởi người ơi, người đó ta đây,

Sao ta thui thủi đêm ngày chiếc thân.

Dẫu ta đi trọn đường trần,

Chuyện riêng dễ dám lần hé môi.

Người ta dù ngọc thốt hoa cuời,

Nhìn ta như thể nhìn ngườikhông quen.

Ðường trần lặng lẽ bước tiên,

Ngờ đâu chân đạp lên trên khối tình.

Một niềm tiết liệt đoan trinh,

Xem thơ nào thấy có mình ở trong.

Lạnh lùng lòng sẽ hỏi lòng,

Người đâu tả ở mấy dòng thơ đây.

Những năm học đệ lục, đệ ngũ, đệ tứ tôi ở nhà trọ nhà anh Lê Minh Phán hẻm Tài Xỉu (anh Phán học trước tôi 2 lớp, bây giờ dạy trườngTrung học nguyễn Việt Hồng – Cái Răng). Ban đêm, khoảng10 giờ tôi thường hay cùng các bạn đồng môn tản bộ trên đường Lý Thái Tổ, Ðại Lộ Hòa Bình rồi vòng xuống bến Ninh kiều, mua bánh mì nóng tại lò rồi đến ngồi trên băng đá ven sông ăn rất ngon lành. Chúa nhật thuở nhau lên vườnổi hoặc đến vườn Thầy Cầu vui chơi.

Năm 1965 tôi thi lấy bằng Trung Học Ðệ I Cấp. Hình như đây là khóa thi Trung học cuối ùng, những năm sau thì học sinh học luôn đệ II thi Tú Tài I và Ðệ I thi Tú Tài toàn phần.

Năm 1967 tôi thi Tú Tài I. Ðến năm 1968, biến cố Tết mậu Thân, gia đình tôi ở quê bị ảnh hưởng chiến tranh nên kinh tế sa súc, tôi thi hỏng Tú Tài II và nghỉ học từ đó.

Năm 1972 tôi làm viêc tại Trung Tâm Chỉnh Hình và Hướng nghiệp Cần Thơ, chuyên ngành vật lý Trị Liệu.

Ðến năm 1975 thì …về vườn lao động!

Tôi làm đủ thứ chuyện của ngườinông dân. Cái câu “ Lao động là vinh quang” có một thực tế quá cay đắng, để rồi sau đó trong dân gian lại có câu kèm theo: dân “lang thang đi làm quân cướp". Kể ra mình cũng hay, vừa về vuờn là tôi biến thành nông dân ngay: phát cỏ, làm ruộng, không có máy cày thì ta dùng cuốc, nhiều đêm trăng sáng tôi cùng làm vầng công với vài người “là ngụy quân” trong xóm cuốc đất đến 12 giờ đêm mới nghỉ. Cắt lúa, đập lúa, bưng lúa, cấy lúa tôi điều làm được, dù không giỏi bằng “nông dân nòi”. Làm rẫy cũng đủ thứ: trồng bầu, bí, dưa, rồi giăng câu, đặt lờ, đặt lọp, đời sống thật là quá vất vả. Nhiều lúc tôi chèo ghe đi bán dưa leo, bầu bí. Chèo từ Phụng Hiệp qua Trà Ôn rồi chèo vòng về Cái Răng. Thật là đườngthâm thẩm chiều trôi. Ðang chèo ghe ban đêm mà nghe tiếng hát của Thanh Thúy, Duy Khánh, Thái Thanh phát ra từ máy thâu băng ở nhà những cán bộ trong vườnlà dừng ghe lại nghỉ mệt và nghe những bài hát tiền chiến, cũng thấy nhẹ nhõm trong lòng. Thời điểm nầy chỉ có nhà cán bộ mới dám giữ những cuộn băng nhạc ngụy Sài gòn mà thôi.

Cũng có vài lần tôi vượt biển khơi nhưng không thành, có lẽ vận số không may. Ðến năm 1984 tôi lập gia đình. Vợ tôi là Trần Thị Bửu Châu học TRung học Phụng Hiệp rồi về Ðoàn Thị Ðiểm học 1969 – 1972. Chúng tôi chung sức làm ăn. Tôi làm vườn, làm ruộng, làm nắm mèo. Vợ tôi vừa dạy học vừa làm thợ may. Ðời sống tương đối khá giả. Ðến năm 1990 thì sinh được 3 thằng con trai. Nhưng có lẽ cũng do số phận khôngmay, năm 1990 phát hiện vợ tôi bệnh ung thư vú khi thằng con trai út vừa tròn thôi nôi. Tôi đưa vợ tô lên Sài gòn điều trị tại viện ung thư bướu thành phố. Ðủ các loạithuốc đông y – tây y, thuốc nam, thuốc bắc. Cuối cùng tiền mất, tật mang, vợ tôi qua đời cuối năm 1994. Tôi đành làm thân gà trống chăn dắt 3 thằng con đến bây giờ.

“Thoạt sinh ra thì đà khóc chóc,

Trần có vui sao chẳng cười khì”.

Cuộc đời quả buồn nhiều vui ít. Trong một ngày ta suy tư âu lo nhiều hơn là hân hoan vui cười. Tôi, trong nổi buồn của số phận không may, hôm nay tôi lại có được cái may mắn, an ủi cho tâm hồn là nghĩa tình đồng môn của quí anh chị từ hải ngoại- cácch xa nửa vòng trái đất - gởi về cho tôi. Và tôi thường suy ngẫm : Cửa khổng sân trình và đạo lý thánh hiền vẫn còn tồn tại và phát huy trong lớp người chúng ta. Nghĩa tình Sư Huynh Ðệ với tấm lòng cao thượng, tình ngườitrong kiếp sống con người. Tôi không thể diễn đạt hết bằng bút mực được. Xin dừng lại ở đây với hy vọng:

“Còn trời, còn đất, còn non nước"…

16-02-2004, (26 -01 âl – 2004)