Từ mẫu và hiền thê 

Cả hai cụm từ nầy đều có thể dùng để mô tả người đàn bà đức hạnh – người mẹ hiền của con, và người vợ hiền của chồng.

Trong ngày nhớ ơn mẹ ở xã hội Tây phương ngày nay, ngoài việc con cái mua quà cho mẹ, nhiều ông  chồng cũng mượn cơ hội nầy mua chút quà cho vợ để gọi là biết ơn!

Nhưng cho dù là món quà có trị giá cỡ nào đi nữa thì cũng không xứng đáng đáp đền công ơn của hiền thê và từ mẫu cho được. Có lẽ bạn đọc thắc mắc tại sao nhân ngày nhớ ơn mẹ mà tôi lại đề cập luôn hai tiếng hiền thê! Nghe qua cũng hơi nhập nhằn thật đó, nhưng như đã nêu ban đầu, cho dù là “từ mẫu” hay “hiền thê” thì cũng chỉ là những cụm từ vô tri vô giác mà người ta dùng để diễn tả người đàn bà đức hạnh trong văn thơ; còn trên thực tế thì ít ai để ý đến.

Nhân ngày nhớ ơn mẹ, tôi muốn viết thật nhiều về mẹ hay về hình ảnh của những người đàn bà đức hạnh Việt Nam, đã từng hy sinh cho con, cho chồng và sẵn sàng ngậm đắn nuốt cay cho trọn cuộc tình – dù là tình mẫu tử hay tình phu thê.

Người đàn bà đức hạnh Việt Nam thật cao quí vô cùng. Bổn phận làm mẹ thật bao la “như biển thái bình” còn bổn phận làm vợ thì cũng mênh mông vô bờ bến. Trong những hoàn cảnh éo le, người phụ nữ Việt Nam đã phải âm thầm ôm lấy chua cay cũng vì muốn cho tròn bổn phận làm mẹ và làm vợ dù ít khi được đền bù xứng đáng. Nầy nhé, những người con và người chồng Việt Nam, hãy tự suy nghĩ mỗi ngày 24 giờ, bạn dành được bao thời gian thực sự cho mẹ hay cho vợ mình? Theo lối sống Tây phương, ít ra người con mỗi năm được một lần nghĩ đến mẹ, và người chồng còn có những giờ phút cuối tuần, những giờ phút đi nghỉ xa với vợ mình; người Việt chúng ta thì sao? Có lẽ còn nhiều thiếu sót về khía cạnh nầy lắm vậy!

Tuy nhiên cho dù là theo quan niệm Tây Phương hay Đông Phương đi nữa thì người ta vẫn chưa đánh giá đúng mức vai trò của một người đàn bà đức hạnh, bởi vì chỉ mỗi năm một lần nhớ ơn mẹ, trong khi mẹ lo cho con từng ngày, từng phút, có khi không nghĩ tới thân mình. Còn trong vai trò làm vợ cũng vậy: bạn có khi nào thực sự tỏ lòng biết ơn vợ mình hay không? Nếu bạn vẫn dửng dưng không biết mình phải mang ơn vợ mình về chuyện gì thì quả thật không sai, người đàn ông Việt Nam mình thật quá vô tình!

Thật vậy, ý niệm “công bằng xã hội” bao gồm sự “công bằng” giữa mẹ con và vợ chồng. Ở đây chúng ta không đề cập tới ý niệm “nghiệp quả” của Phật Giáo để bàn luận về các vấn đề trong mối tương quan giữa con và mẹ, hay giữa vợ và chồng.  Bởi vì, một cách vắn tắt, nếu nói về “Nghiệp quả” thì có thể giải thích rằng một đứa con không có hiếu với người mẹ vì kiếp trước hay nhiều kiếp trước, người mẹ còn mắc nợ đứa con, và trái lại, một đứa con có hiếu với mẹ vì kiếp trước hay nhiều kiếp trước đứa con đó còn mắc nợ người mẹ nên kiếp nầy mới trả lại bằng những hành vi có hiếu như vậy. Một cách tương tự, người ta có thể giải thích về mối tương quan giữa vợ chồng theo quan niệm “Nghiệp quả” của Phật Giáo.

Từ ý niệm “công bằng xã hội” trong mối tương quan giữa con và mẹ, người ta thường đề cập các trạng huống vô cùng bất công như: “Mẹ thương con như biển hồ lai láng; con thương mẹ tính tháng tính ngày”!  Đã bao nhiêu lần rồi con thật sự hy sinh cho mẹ hay đã làm gì cho mẹ được vui? Có khi nào con có cảm tưởng biết ơn mẹ thật sự hay không? Công ơn mẹ quả thật bao la như biển hồ lai láng đó, bởi vì mẹ lo cho con từ lúc con chưa lọt lòng, cho đến khi con khôn lớn, dựng vợ gã chồng. Con được mạnh khoẻ, hạnh phúc thì mẹ mừng; con gặp khó khăn, hoạn nạn thì mẹ lo! Nếu kể công ơn mẹ thì có lẽ không bút mực nào ghi cho hết được, bởi vì sự quan tâm, lo lắng cho con của mẹ thật vô cùng bao la nên chỉ có lương tâm mỗi người mới có thể biết được tận tường mà thôi.

Riêng trong ý niệm “công bằng xã hội” về mối tương quan giữa vợ chồng thì người chồng cũng ít khi thực sự có cảm tưởng biết ơn vợ, trong khi người vợ là nguồn cung cấp nhiều thứ nhu cầu thân xác và tinh thần cho người chồng. Có lẽ ý kiến nầy gây nhiều tranh luận, vì nó có vẻ như phủ nhận hay làm ngơ những giá trị đóng góp quan trọng của người chồng cho vợ. Tuy nhiên vì trong tinh thần hướng về mẹ nhân ngày nhớ ơn mẹ, người viết muốn xin dành phần “nhớ ơn cha”, hay “nhớ ơn chồng” cho một dịp khác, mặc dù vấn đề nầy hình như vẫn còn bị bỏ quên nên không biết đến bao giờ mới có cơ hội.

Trong tâm trạng của một người đàn ông cô đơn, nhân ngày nhớ ơn mẹ, tôi muốn ghi thêm vào đoạn cuối của bài nầy những dòng tâm tư hướng về giá trị cao quí của người vợ đối với chồng. Nhớ có một lần ngẫu nhiên trên đường đi làm về, tôi ghé mua một trái xào riêng đem về cho vợ tôi, mặc dù tôi không thích ăn loại trái cây nầy …… Một thời gian sau, vợ tôi tâm sự: “lần đầu tiên trong đời em ăn trái xào riêng ngon nhất là trái xào riêng anh tự tay mua đem về cho em đó!” Thế là một đôi lần sau, tôi cũng mua xào riêng đem về cho vợ .…Nhưng ngày nay tôi đã không còn có người để trao cho trái xào riêng năm nào! Khi cô đơn mới thấy biết bao nhu cầu thể xác và tình cảm cần được đáp ứng mà chỉ có người vợ mới có thể đáp ứng được thôi! Từ đó tôi mới nghĩ ra rằng giá trị của người vợ thật vô cùng cao quí và quan trọng cho đời sống của người chồng. Giá trị nầy không thể liệt kê ra hết được, vì chỉ có người trong cuộc mới có thể cảm nhận được thôi. Nhưng đáp lại công ơn vợ, chỉ cần một vài hành nhỏ thôi, như việc mua trái xào riêng vậy!

Lê Minh