(Ca dao)

Diễm bàng hoàng ngồi chết lặng trong bóng đêm khi dưới bến sông giọng hát hò giễu cợt của họ còn văng vẳng bên tai, tiếp theo là những chuỗi cười như bao nhiêu mũi dao sắc bén đâm vào trái tim đang thổn thức của cô. Giây phút nầy một mình với nỗi đau của vết thương tình cảm, Diễm thả sức mình và buông trôi nghị lực để mặc cho nước mắt đầm đìa mà không cần phải che giấu. Âm vang của tiếng pháo như cố tình sử dụng trong lễ "đính hôn" của họ vẫn còn đó... Vũ ngày xưa bây giờ đã thuộc về người con gái khác. Ðịnh mệnh thật trớ trêu, duyên kiếp quá phũ phàng đã đưa đẩy khiến xui cho sự việc xảy ra làm thành một hố sâu ngăn cách mối tình của hai đứa!? Biết nên trách ai khi đôi bên gia đình đều có những lý lẽ đúng của họ?

Chiến tranh kết thúc, khoảng hai năm sau gia đình Diễm mới dọn về cất nhà trên mảnh đất của ông bà nội. Lúc đó gia đình của Vũ đã có mặt trên phần đất giáp ranh giữa hai nhà từ bao giờ. Láng giềng chòm xóm qua lại rất mật thiết, cũng như tình cảm của đôi trẻ đã theo thời gian mà nẩy nở. Dù hai gia đình chưa chính thức đánh tiếng với nhau, nhưng sự im lặng đồng tình mặc nhiên được xem như điều đã chấp nhận. Rồi đột biến xảy ra khiến hai gia đình trở nên thù địch. Thật ra chuyện chẳng đáng gì, chỉ là cuộc tranh chấp quyền sở hữu một bờ đất giáp ranh. Không biết từ lúc nào bờ đất đã thành lối đi chung ra ruộng của hai gia đình và chưa có điều tiếng gì xảy ra trong tranh chấp quyền sở hữu con đường đó. Vậy mà sự việc lại diễn ra xung quanh bàn tiệc nhân bữa ăn mừng "tân gia" của Hai Ðạt, ngôi nhà hai gian cất khang trang trên khoảnh đất tiếp giáp vườn nhà Vũ. Bữa tiệc có mặt Tư Vinh - ba Vũ, và Sáu Hồng - ba Diễm, kéo dài đến chạng vạng vẫn chưa kết thúc.

Hai Ðạt mặt đỏ gay, gật gù chiết rượu ra chai đãi khách. Câu chuyện của Tư Vinh đang chuyển sang đề tài "ăn uống", bằng giọng đặc sệt của người miệt vườn ruộng rẫy, ông diễn đạt món cá nướng trui nghe bắt thèm:

- Con cá lóc "bự" cỡ bắp chưn với một lớp vảy đen bóng lưỡng, khi lấy một thanh tre xỏ lụi từ miệng ra tới đuôi mà nó vẫn còn giãy đành đạch, kê nó vào lửa than các sớ thịt của nó uốn éo một chút mới chịu yên. Sức nóng của lửa than đã làm cho lớp vảy phồng lên rồi cháy sém, bốc mùi khen khét, cùng lúc với hương vị ngọt dịu từ trong con cá bốc lên thơm lừng, mỡ cá chảy ra nhỏ xuống than xèo xèo. Cá nướng đừng để chín quá thịt sẽ không ngon. Khi đem cá ra khỏi lửa than, lấy một thanh tre khác cạo sạch lớp vẫy cháy sém, để lộ lên lớp da vàng hực, đặt cá lên cái dĩa hột xoài lớn rồi rút thanh tre xỏ lụi ra. Cầm cá lên, bẻ ngang "cổ cúp", tách rời phần đầu với mình cá, sẽ thấy đùm ruột trắng hếu với màng mỡ dày, dính liền với đầu, còn có hai miếng "thịt gà xé phay" thật ngon! Chỉ cần đùm ruột với hai miếng "thịt gà" nầy đủ nhậu quắt cần câu! Banh mình cá ra, những sớ thịt trắng phêu phếu rịn chút mỡ trông béo ngậy, cuốn bánh tráng kèm mấy miếng thịt ba rọi xắt mỏng, kẹp ít rau sống, mà rau sống ngoài các loại rau răm, húng cây, húng nhủi, tía tô... phải kiếm cho được húng đất có mùi thơm và vị ngọt. Tất cả cuốn xong, chấm nước mắm me ăn ngon hết biết.

Vợ Hai Ðạt vói tay nắm một mép võng đưa thằng cháu nội vụt cười ré lên:

- Cái anh quỷ nầy... tả món cá lóc nướng sao nghe hấp dẫn quá, bữa nào vét đìa kiếm bậy vài con anh làm thử tui coi.

- Chuyện nhỏ.

Sáu Hồng cười tủm tỉm:

- Nói thì nghe "ngọt sớt" chớ bắt tay vô làm mới thấy không dễ ăn đâu à nghe!

Tư Vinh trề môi:

- Chuyện ăn uống là chuyện của đàn bà, nhưng nói thật với anh, thằng Tư nầy đâu có tệ...

Bằng giọng xởi lởi Hai Ðạt xen vô:

- Muốn thử thì hôm nào mình vét đìa thẩy cho anh Tư vài con cỡ... bắp đùi, hay tệ lắm cũng bằng cườm chân cho ảnh trổ tài anh em mình quắt cần câu một bữa coi!

Sáu Hồng cười cười không muốn tỏ thái độ hưởng ứng, không khí bữa tiệc tự dưng trở nên vắng lặng hẳn. Ðột ngột Hai Ðạt chuyển sang vấn đề canh tác đất vườn, ai cũng chứng tỏ khả năng kinh nghiệm trồng trọt của mình, sự tranh cãi lại bùng nổ giữa ba người đàn ông mà hơi men đã bắt đầu ngấm trong cơ thể của họ.

Tư Vinh gằn giọng đầy tự mãn cho rằng trong thời kỳ chiến tranh ác liệt nhứt, bà con đa số chèo chống tản cư, chỉ duy nhất gia đình ông "xâm mình" bám trụ để gìn giữ từ tấc đất cọng rau của ông bà tổ tiên đã dày công khai phá. Hai Ðạt muốn lấy lòng khách nên cười "nịnh":

- Nếu như không có Tư Vinh dòm ngó giùm thì đất của tui cũng bị xã trưởng Nhiêu "mần" luôn rồi. Thiệt, nhờ ơn anh hết sức!

Sáu Hồng im lặng tự rót rượu vào ly rồi cầm lên uống "ực" một cái, thái độ không đồng tình cũng không phản đối. Tự nhiên Hai Ðạt châm thêm một câu "lãng quẻ":

- Phần vườn sau nhà anh hình như hẹp hơn bên phần đất anh Sáu phải không anh Tư?

Tư Vinh ngả người vào vách, đôi mắt lim dim:

- Tại cuộc đất đó hơi xéo nên nhìn thấy hẹp. Nếu tính luôn bờ đất làm lối đi chung với nhà Sáu Hồng thì phần đất tôi lớn hơn chớ.

Chỉ có vậy mà nổ ra chuyện tranh cãi giữa Sáu Hồng và Tư Vinh đưa đến xích mích nhau không hàn gắn được. Mọi người có mặt can gián, sau đó ai về nhà nấy tưởng sẽ qua đi, nào ngờ trở nên thù nghịch trầm trọng. Tư Vinh tuyên bố với dòng họ bà con là không bao giờ bước chân qua nhà Sáu Hồng. Tư Vinh không thèm đặt chân vào nhà Sáu Hồng thì chuyện làm sui coi như chấm dứt. Mối tình đang độ chín muồi của Vũ và Diễm đã gặp phải số phận cay nghiệt đó. Chiếc băng đá bên cây vú sữa trước sân nhà Diễm đã từng đêm làm nhân chứng cho lời thì thầm than thở của cô, những giọt nước mắt cũng thấm ướt gốc cây ngọn cỏ... nhưng vẫn không thay đổi được điều định đoạt của người lớn. Vũ không hơn gì Diễm, anh chỉ dám âm thầm chịu đựng kín đáo, chia sẻ nỗi đau khổ với người yêu chớ đối với gia đình, Vũ không bao giờ ra mặt chống đối điều gì, dù chỉ là để bảo vệ chuyện tình cảm của mình. Trước thái độ như tuyên chiến quyết liệt của Tư Vinh, Sáu Hồng vẫn giữ sự im lặng, có thể qua sự việc xảy ra ông đã cảm nhận được điều thua thiệt cay đắng của con gái. Lòng thương con của Sáu Hồng khiến ông giả điếc làm ngơ trước mọi thách thức thái quá của Tư Vinh. Có lẽ chính vì thấy được "nhược điểm" của Sáu Hồng nên Tư Vinh đã quyết định cưới vợ cho Vũ. Cô gái ông "chấm" đang ở căn nhà đối diện bên sông. Con rạch nhỏ từ bên đây vẫn thấy được những di động bên kia. Diễm đã đứng núp sau hàng rào dâm bụt để len lén nhìn cuộc lễ "đính hôn" của Vũ. Ðáng lý trong lễ "đính hôn" không có ai sử dụng pháo, vậy mà Tư Vinh đã mua pháo dây Hồng Kông cho đàng gái đốt lên để mừng đàng trai nổ giòn giã bên kia sông, bóp nát trái tim người con gái. Ðau rất nhiều, khổ cũng rất nhiều, nhưng ở Diễm còn có lòng tự ái nên trước gia đình cũng như trước mọi người, cô đã lạnh lùng che giấu để đừng ai nhỏ chút lòng thương hại...

Khi mọi việc đã an bài, buổi tối ngồi một mình nơi băng ghế đá ở sân vườn nhà, Diễm mới thật sự dám khóc cho mình, khóc thật nhiều, khóc lặng lẽ... Không một lời than thở trách móc ai. Tính gan góc của cô gái chỉ che giấu được bên ngoài, còn trong gia đình mọi người đã hiểu.... Nhất là Dung, cô em gái "xấp xỉ" với Diễm, rất cảm thông nỗi đau khổ của chị. Ðứng bên cửa sổ nhìn ra sân dưới bóng tối của vòm lá vú sữa, trên chiếc băng đá, Diễm vẫn ngồi bất động, Dung đã mục kích được mọi chuyện, kể cả lúc dưới bến cầu nhà Vũ, nhóm người bên đó hò hát giễu cợt có ngụ ý với những lời lẽ châm chích đáng trách. Dung nghe và hiểu tất cả, cơn giận tức như không thể dằn nén được, cô dợm bước ra sân định đến chỗ họ nói một đôi lời cho hả giận, nhưng cô sựng lại khi nghe từ bên kia tiếng Vũ gay gắt:

- Khuya rồi sao không đi ngủ, hát hò giỡn hớt um sùm không cho ai ngủ nghê gì hết... Thôi, ai về nhà nấy đi! Thằng Viễn, con Vân vô nhà nghe chưa...

Có vài tiếng trả lời láp váp với Vũ nhưng quá nhỏ, Dung không nghe rõ. Một chút hờn giận được ve vuốt, cô gái bỏ ý định sang cự cãi, mà nhẹ nhàng đi tới sau lưng chị. Diễm giật mình lau vội nước mắt. Cô nắm tay em kéo ngồi xuống bên cạnh nhưng lại không nói gì. Sự im lặng bao trùm giữa bầu không khí thinh lặng của màn đêm: tiếng ếch nhái, côn trùng kêu rỉ rả trong bụi cỏ lùm cây gợi thêm nỗi u uẩn trong lòng người càng thê thảm hơn. Dung lặng lẽ nhìn chị, ánh mắt cô buồn bã lạ thường.

- Chị Diễm... Em biết chị khổ lắm... nhưng vì tự ái, chị cố che giấu nỗi khổ riêng mình. Thật tình em không muốn nói một lời nào để an ủi chị lúc nầy, dù... em thương chị nhiều lắm!

Diễm cúi mặt thở dài:

- Phải, em đừng nói gì hết. Tất cả mọi lời an ủi đối với chị không gì vô nghĩa cho bằng. Em hãy an tâm. Là con của ba má, chị biết phải làm gì...

Cô gái nghẹn ngào nín lặng. Dung cắn môi đến rướm màu. Một chút đắn đo suy tính, cô đột ngột nói:

- Em tin chị, rất tin chị... nên bây giờ em xin tiết lộ điều nầy, tùy chị suy nghĩ. Em biết chị có thừa thông minh và nghị lực để tự định đoạt chuyện của mình.

Diễm hơi ngước cặp mắt u buồn nhìn Dung chờ đợi. Cô gái chậm rãi với lời lẽ như thầm thì bên tai chị, không muốn để lọt ra ngoài cho bất cứ ai nghe được:

- Anh Vũ "bí mật" nhờ em nhắn với chị. Nếu chị đồng ý, hai người sẽ đưa nhau trốn đi ngay đêm nay, lúc ba giờ sáng có chuyến tàu suốt đi Cần Thơ đầu tiên chạy qua đây. Cây đèn dầu ở bàn thờ ông thiên bị tắt là dấu hiệu bằng lòng. Anh ấy sẽ đón chị ở chợ Phong Ðiền.

Diễm nắm chặt bàn tay Dung run rẩy. Mồ hôi tươm ra từ lòng bàn tay lạnh ngắt. Cô gái xúc động:

- Anh Vũ nói với em lúc nào?

- Hồi trưa nầy, lúc anh ấy dự cuộc lễ "đính hôn" trở về, gặp em sau vườn. Sợ có người bắt gặp nên anh Vũ không dám nói gì nhiều!

Diễm ngồi chết lặng. Tình yêu say đắm đầu đời của người con gái như đánh thức tâm hồn cô, đồng thời nỗi ray rứt giày vò của một đứa con gái trước hai ngã đường phải chọn, khiến cô gái thấy xót xa cay đắng cho số phận quá đỗi đau thương của mình, Diễm gục đầu lên vai Dung bật khóc. Biết chị đang đứng trước một vấn đề khó xử, Dung rất khổ tâm. Chính cô hiểu rõ mọi quyết định nào cũng là một bản án sẽ đeo đẳng chị ấy đến suốt cuộc đời. Danh dự gia đình bị chà đạp, nhân phẩm người con gái bị hoen ố, xóm làng mai mỉa cười chê... nếu Diễm chọn giải pháp làm vợ Vũ; và lòng Diễm khó mà thanh thản để đi hết cuộc đời. Còn chối từ cuộc ra đi đêm nay với Vũ, thì mãi mãi hai người xa cách nhau vĩnh viễn. Anh phải cưới vợ và trách nhiệm của một người chồng buộc Vũ không có quyền thương yêu người con gái khác. Bên hiếu bên tình, bên nào cũng trọng, Diễm biết phải làm sao? Ðó là một câu hỏi làm nhức nhối trái tim người con gái đang đứng trước ngã rẽ cuộc đời.

Giờ quyết định đã đến - Diễm bồn chồn đứng ngồi không yên. Cô cứ len lén bước đến nép mình bên cánh cửa. Mấy lần định tháo chốt gài nhưng rồi lại thôi. Ngọn đèn dầu leo lét đặt trên bàn thờ ông thiên như có sức hút mãnh liệt vào đôi mắt chú mục của Diễm. Ðộng tác thổi tắt đóm lửa ở cây đèn tưởng chừng như rất đơn giản lại thật quá khó khăn đối với cô gái trong thời điểm nầy. Từ nhà Vũ nhìn qua nếu thấy ngọn đèn không tắt, tức là Diễm đã từ chối cuộc trốn chạy, tức là cô đã chọn lựa... thì anh sẽ chẳng còn một lý do gì để níu kéo chuyện tình của hai người mà chính số phận đã an bài?! Rồi Vũ sẽ chấp nhận mệnh lệnh gia đình. Cưới vợ. Thế là chấm dứt một thiên tình đẫm lệ mà ngay lúc nầy Diễm nghĩ nó chỉ có thể xảy ra trong tiểu thuyết, chớ làm sao trong thực tế có được - mà lại chính là thảm kịch đời mình!

Dung đang nằm trong mùng, mở lớn đôi mắt để nghe ngóng mọi cử động của Diễm. Khi nói cho chị biết lời "nhắn hẹn" của Vũ, điều chắc chắn cô gái đã đặt niềm tin vào chị, nhưng phút bồng bột của người con gái đâu ai dám khẳng định là Diễm sáng suốt quyết định đúng? Trong giờ phút cực kỳ căng thẳng nầy, chính Diễm cũng không dám tự tin ở chính mình nữa. Cô hoang mang, lo sợ... Bóng tối của màn đêm như đồng loã với mọi hành động của Diễm, khi nắm túi xách trong tay, hành lý gọn nhẹ của người ra đi từ bỏ tổ ấm gia đình..., cô chợt nghe bàng hoàng đến run rẩy. Hình ảnh cha mẹ, hình ảnh các em hiện ra quay cuồng trong tâm trí Diễm, cô gục đầu buông xuôi.

Chuyến tàu đêm ba giờ đã chạy qua. Âm thanh quen thuộc mà sao Diễm nghe xa vắng đến lạ thường. Ðưa mắt nhìn qua khung cửa sổ, ngọn đèn dầu trên bàn thờ ông thiên vô tình bị ngọn gió thổi qua, khiến đóm lửa chợt loé lên chập chờn. Diễm trở vào giường, nằm nhìn lên nóc mùng mờ mờ trắng giữa bóng đêm tĩnh mịch. Cô chợt nhớ câu hát trêu chọc lúc chạng vạng tối, càng nghe càng cay đắng, xót xa...